Ana Sayfa Sayılar Yayın İlkeleri Sipariş Formu Linkler İletişim English
Detaylı Arama  
anakkale Seramikleri Koleksiyonu
Akmed etkinlikleri ve duyuruları hakkında bilgi almak isterseniz listemize üye olunuz.
E-Mail:
İsim:
Soyisim:
 
 
 
 

Ö Z E T

Myra’dan Rahip Albasis’in Mezar Yazıtı
Thomas CORSTEN*
Makalede, Cl. Brixhe’in 1965 yılında Myra’daki (Demre) Aziz Nikolaos Kilisesi’nde kopyasını aldığı ve bu kopyaya dayanarak A.-V. Schweyer tarafından bir kaç yıl önce yorum yapılmaksızın yayınlanan (A.-V. Schweyer, Les Lyciens et la mort. Une étude d’histoire sociale (2002) 259 vd. “Myra 72”) bir yazıt değerlendirilmektedir. Bu Hellenistik Dönem mezar yazıtında, adı günümüze kadar tanınmayan rahip Albasis anılmaktadır. Yazıtın çevirisi söyledir:

“Poseidonios’un oğlu, Albasis’in torunu, Archedemos’un torununun oğlu – anne tarafından: Europos’un torunu ve Euagoras’ın kızı Gaua’nın oğlu Albasis, yaşamında” Eski Tanrılar’ın kent önünde kendisi için, ancak kaidesine oğlu Dikaiarkhos ve annesinin defnedildiği bir mezar yaptırdı; hiç kimse, ne mezara ne de kaidesine bunlar dışında bir başkasını defnetmeye izinli değildir. Eğer biri bir başkasını defneder ya da mezara, çevresine ya da yazıtına karşı bir günah işlerse, kentteki rahibi Albasis olan tanrılara karşı suç işler ve bu suçu işleyen bu tanrılara suçu karşılığı 3000 Drakhmi borçlanır, ve suçlu hakkında şikayette bulunan kişi bunun yarısını alma hakkına sahip olur.

Yazıtta, öncelikle erkeğin baba ve anne tarafından üç nesile kadar uzanan bir soy ağacı sunulmaktadır. Burada, annenin atalarının anılması nadiren karşılaşılan bir olgudur ve bu, annenin Myra’nın saygın olan bir ailesine mensup olması ile açıklanabilir. Albasis’in (II) babası Posedonios, aynı isme sahip büyük babası Albasis (I) ve bunun da babası Arkhemedos’tur. Ailede Yunan ve yerel isimler dönüşümlü olarak karşımıza çıkar ve bu gelenek bir sonraki nesilde de sürdürülür; zira, mezar sahibinin oğlunun adı Dikaiarkhos’tur. Albasis’in (II) annesinin adı Gaua ya da Paua olmalıdır (mezar taşı bu noktada oldukça aşınmıştır) ve bunun da babası Euagoras, büyük babası ise olasılıkla Euporos’tur. Albasis, bir “Promoi Theoi” rahibi idi ve yine bu tanrılar da günümüze kadar tanınmamaktadırlar. Yazıtta “kent önünde” olarak adlandırılan bu tanrılar, kentin (Myra’nın) koruyucuları idiler ya da kent önünde bir kutsal alana sahiptiler; “kent önünde” ifadesi ile her ikisi kastedilmiş de olabilir. Bununla kendileri, örneğin Ephesos ve Smyrna’da bilinen, bu ünvana sahip çok sayıda tanrı arasında yer alırlar.

Tanrıları kesin olarak adlandırmak olası değildir: Bunlar, ya “İlk Hasat Tanrıları”, “Kızıl Şafak Tanrıları”, “Çok Genç Ölenlerin Tanrıları”, “Atalardan Yadigar Tanrılar” ya da -en büyük olasılıkla- “Eski Neslin Tanrıları” idiler. Son adlandırma Doğu’nun (ve Yunan’ın) “süregelen mitolojisi”ni anımsatmaktadır ve bunda, yeni bir tanrı nesli eskilerinin yerini alır ve onları yeraltına sürer. Bu bağlamda Plutarkhos’un aktardığı “katı tanrılar”ın Likya’da Kronos tarafından öldürülmeleri ile ilişki kurulabilir. “Promoi Theoi” adlandırması (D. Schürr’e göre) bir Likçe yazıtta karşılaşılan przze kelimesinden kaynaklanmış olabilir.

Mezar, üçüncü satırdan anlaşıldığı gibi, alt katı “hyposorion” olarak adlandırılan iki kattan oluşmakta idi. Bu terim günümüze kadar sadece Likya’daki Kibyra ile Lidya’daki Philadelphia kentlerinde karşımıza çıkmaktadır. Albasis’in kendisi üst, oğlu ve (her ne kadar oğlunun ya da kendisinin annesi sorusu açıklığa kavuşmasa da) annesi alt katta defnedilmiştir Mezar içindeki bu şekilde ayrımın Likya’da çok sayıda örneğine rastlanmaktadır.

Yazıt, mezarın tahrip edilmesi ya da yetkisiz kişilerce kullanılmasına karşı uzun bir ceza uygulaması ile sonlanır. Öncelikle, olası mezar soyguncuları tanrıların laneti ile tehdit edilir; ayrıca, 3000 Drakhmi gibi yüksek bir ceza ödemeleri gerektiği, bunun yarısının ise bu yaklaşımı haber verenlere verileceği belirtilir. Dünyasal ve tanrısal cezalar Likya’da oldukça yaygındır; bunlardan ilki Likya, ikincisi bir Yunan geleneğinden kaynaklanmaktadır.

*Prof. Dr. Thomas Corsten
Ruprecht-Karls-Universität Heidelberg. Institut für Altertumswissenschaften, Seminar für Alte Geschichte und Epigraphik, Marstallhof 4, D-69117 Heidelberg-Deutschland.
E-mail: Thomas.Corsten@urz.uni-heidelberg.de

Özet Listesi