Ana Sayfa Sayılar Yayın İlkeleri Sipariş Formu Linkler İletişim English
Detaylı Arama  
Kaleii Mzesi
Akmed etkinlikleri ve duyuruları hakkında bilgi almak isterseniz listemize üye olunuz.
E-Mail:
İsim:
Soyisim:
 
 
 
 

Ö Z E T

Erken Kaunos Keramiği - Karialı mı Yoksa Lykialı mı?
Mustafa BULBA*
40 yıldan fazla bir zamandan beri kazılar yürütülen Karia-Lykia arasında yer alan ancak
coğrafi olarak Karia’ya bağlı Kaunos’da yerleşimin ilk evrelerini saptamak, araştırmaların
her zaman en önemli ağırlık noktalarından birini oluşturmuştur. Birçok alanda, özellikle
de arkaik surların çevrelediği alanın iç kısımlarında, sadece erken dönem yerleşmesini
açığa kavuşturmak için stratigrafik kazılar yapılmaya çalışılmıştır. Ancak Kaunos’un önemli
bir liman kenti olması ve geometrik dönemlerden Bizans dönemine kadar kesintisiz ve
üstüste yerleşim görmesi, alttaki tabakaların devamlı tahrip edilmesine yol açmıştır. Öyleki
alt evrelerde Roma seramiği ele geçerken yüzeyde geometrik dönem seramiği görülebilmektedir.
Bu makalede Kaunos’un ilk yerleşim gördüğü dönemlerden orientalizan dönem
sonlarına kadar olan seramikler incelenmiştir. Uzun zamandan beri yapılan kazılara
rağmen ele geçen erken dönem buluntuları az sayıda ve çok küçük parçalar halindedir.
Kaunos’da tarihlenebilen en erken buluntu İ.Ö. 10. yy’a tarihlenen bir amphoraya aittir.
Ancak bugüne kadar tekil olan bu buluntudan sonraki tarihlenebilir buluntular ancak İ.Ö.
8. yy’a kadar geri gitmektedir. Bu buluntuların genel olarak içiçe çemberlerle süslenmesi,
küçük parçalar halinde ele geçmeleri bunların kesin tarihlenmelerini ve kendi içlerinde
gösterdiği gelişimin izlenmesini zorlaştırmaktadır. Bunun yanında Kaunos’da henüz stratigrafi
veren tabakaların ortaya çıkarılamaması tarihsel gelişimleri izlemeyi zorlaştıran bir
diğer önemli noktadır.
Ancak yine de yapılan gözlemlerden Kaunos’da uzun süren geleneksel bir geometrik
dönem yaşandığını ortaya koymaktadır. Ancak bu dönem Kaunos’da Karia’dan farklı olarak
çok daha yüzeysel olarak yaşanmıştır. Karia Bölgesi protogeometrik ve geometrik çağlarda
kıta Yunanistan’la yarışabilecek derecede zengin ve çeşitli formlar ve süsleme sistemleri
ortaya koyarken, Kaunos daha çok içiçe çemberlerin merkezle olduğu bir geometrik süsleme
sistemine sadık kalmıştır. Kaunos’da bu süsleme düzeni dışında çok az geometrik
desen karşımıza çıkar ki bu da daha çok Lykia Bölgesi’nde karşılaşılan bir durumdur.
Geometrik dönemi takip eden orientalizan dönem Kaunos’da çok zayıf bir şekilde ortaya
çıkmaktadır. Bu dönemin belirleyici özelliği asıl olarak krem rengi astardır. Ayrıca bir
örnekde içi taranmış yaprak bezemesi karşımıza çıkar. Ancak krem renk, bitkisel bezek ve
genel süsleme olarak bantlarla süslenme gibi bezeksel özellikler yanında Karia ve Ionya
bölgelerinde bu dönemde yaygın olarak karşımıza çıkan tabak ve meyvelik türü formların
Kaunos’da da karşımıza çıkması bu dönemin bu merkezde bilindiği ancak çok az, basit ve
kısa süreli uygulandığı şeklinde yorumlanabilir. Yine bu özellik de daha çok Lykia Bölgesi
özelliğini yansıtmaktadır.
Kaunos’un seramik sanatının geometrik ve orientalizan dönemlerde, dil ve ırksal özellikler
bakımından bağlı olduğu Karia ile değil, coğrafi ve tarihsel bakımdan çok daha
yoğun ilişkiler içerisinde olduğu Lykia Bölgesi seramik sanatı ile benzeşmesi şaşırtıcı
değildir. Ancak Kaunos gibi Karia Bölgesi’nde de bu dönemler gelenekselci bir şekilde
yaşanması ve aynı şekilde stratigrafi veren merkezlerin olmayışı Kaunos’un mu Lykia’dan
yoksa Lykia’nın mı Kaunos’dan etkilendiği sorusuna cevap vermemezi zorlaştırmaktadır.
Bu sorunun cevabı ancak bu konuda yapılacak araştırmaların artması ve buluntuların
zenginleşmesi ile ortaya çıkabilecektir. 

*Dr. Mustafa Bulba
Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü Görükle-Nilüfer/Bursa
E-mail: mbulba@gmail.com

Özet Listesi