Ana Sayfa Sayılar Yayın İlkeleri Sipariş Formu Linkler İletişim English
Detaylı Arama  
Akmed Anmed Web Sitesini Ziyaret Etmek ?in T?klay?n?z.
Akmed etkinlikleri ve duyuruları hakkında bilgi almak isterseniz listemize üye olunuz.
E-Mail:
İsim:
Soyisim:
 
 
 
 

Ö Z E T

Perge’den Büstler Tacı Taşıyan İki Yeni Portre Baş
İnci DELEMEN*
2005 yılında Perge’nin ana arterlerinden kuzey-güney doğrultulu Sütunlu Cadde’den
biri erkek, diğeri kadın olmak üzere iki portre baş açığa çıkarılmıştır. Eserlerin buluntu
yeri, Sütunlu Cadde’nin genişleyerek meydan görünümü aldığı kesimde, batıdaki ön galerinin
kuzey girişi yakınına rastlamaktadır.
Erkek başı (Antalya Müzesi, env. 2005.82A) uzunca yüz, alçak alın, güçlü kaş kemeri,
iri gözler, düşük gözkapakları, kemerli burun ve dolgun dudaklara sahiptir. Alında, göz
altlarında ve yanaklardaki çöküntüler ustalıkla biçimlendirilmiştir. Gözlerin ve ağzın yanı
sıra, gür saçlarda ve kısa sakalda matkap kullanılmıştır. Ten perdahlanmıştır. Başın arkası,
ense desteğini de içerisine alacak şekilde bir örtüyle kaplanmış ve yedi büst içeren bir taçla
süslenmiştir. Büstlerdeki emperyal ikonografi, portrenin bir imparator kültü başrahibini
betimlediğine işaret etmektedir.
Ten ile saç ve sakal dokuları arasındaki karşıtlığa dayanılarak Antoninuslar dönemi ile
ilişkilendirilen baş, saç modelinde atölye/sanatçı geleneğinden kaynaklanan farklılıklar
gösterir. Yüz kesiti, fizyonomi öğeleri ve yoğun ruh hali ise, Marcus Aurelius portrelerinin
etkisini yansıtmaktadır. Eser, sıralanan benzerliklerin ve göz işçiliğinin yardımıyla Marcus
Aurelius döneminin sonuna – Commodus döneminin başına, İ.S. 180 civarına tarihlenmelidir.
Kadın başı (Antalya Müzesi, env. 2005.81A) yuvarlak yüzü, yüksek alnı, yay biçimli
kaşları, iri ve sarkık gözleriyle dikkat çeker. Gözlere ait bazı ayrıntılar matkapla çalışılmıştır.
Burun ile ağız çevresindeki torbalanma ve dolgun gerdan gerçekçilikle biçimlendirilmiştir.
Dalgalı saçlar ortadan ayrılıp ensede toplanmış, başın arkası örtülmüştür. Saçların ve
örtünün üzerinden geçen taçta beş büst sıralanır. Büstlerin tanrısal ya da emperyal niteliği
ayırt edilememekle birlikte, Perge’de bulunmuş benzerleri dolayısıyla ikinci olasılık
üzerinde durulabilir.
Kadın başı, önceki eserle eş düzeyde bir ustalığın ürünü değildir. Saç modeli, Faustina
Minor’un İ.S. 161 yılında ortaya çıkan portre tipine yaklaşır. Yüzün, kaşların ve gözlerin
biçiminde de Perge buluntusuna benzerlikler içeren bu tip, posthumus eserlerde
tekrarlanmıştır. Bu durum ve göz işçiliği, Perge portresini İ.S. 180 civarına atfeder.
İki yeni buluntuyla, büstler tacı taşıyan önemli Pergelilere ait portrelerin sayısı dörde
yükselmekte, Perge böylelikle Ephesos ve Aphrodisias’ın hemen ardından gelmektedir.
Eserlerin İ.S. 180 civarına tarihlenmesi, buluntu yerlerinin yakınlığı, boyut, duruş ve insignia
yönünden uyumları, orijinalde bir arada –belki Sütunlu Cadde’nin genişlemesiyle
oluşan meydanda veya çevredeki kamusal bir yapı ya da alanda– konumlandıklarına işaret
sayılabilir.

* Prof. Dr. İnci Delemen
İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Arkeoloji Bölümü, Klasik Arkeoloji Anabilim Dalı, Laleli-İstanbul
E-mail: incidelemen@gmail.com

Özet Listesi