Ana Sayfa Sayılar Yayın İlkeleri Sipariş Formu Linkler İletişim English
Detaylı Arama  
Kaleii Mzesi
Akmed etkinlikleri ve duyuruları hakkında bilgi almak isterseniz listemize üye olunuz.
E-Mail:
İsim:
Soyisim:
 
 
 
 

Ö Z E T

Afyonkarahisar Üçin Buluntuları Işığında Batı Anadolu Prehistoryası Üzerine Yeni Gözlemler
Özdemir Koçak – Mustafa Bilgin
Afyonkarahisar il sınırlarında, 2002-2012 yılları arasında yürüttüğümüz arkeolojik yüzey araştırmaları bölgede Neolitik ve Kalkolitik Çağları temsil eden iskân yerlerinin sanılandan çok daha fazla olduğunu göstermiştir. Bu durumun en önemli nedenlerinden birisi, bölgede yapılan kazı ve araştırmaların az sayıda oluşudur. Kusura, Kaklık Mevkii, Yanarlar, Dede Mezarı gibi kısa dönemli kazılar ve bazı dönemsel araştırmaların dışında bölgenin kültürel stratigrafisini verecek ayrıntılı bir çalışma yapılmamıştır. İçbatı Anadolu Bölümü’nün bu kesiminde kültürel duruma etki eden unsurlardan en önemlisi yer şekilleri özellikleridir. Bölgede birbirinden dağ sıraları ile ayrılan irili ufaklı ovalar vardır. Bu ovalar, kültür coğrafyalarıyla uzaklıklarına göre gelişim göstermişlerdir. Örneğin kuzeybatıdaki Sincanlı Ovası’nın Neolitik ve Kalkolitik Çağ buluntuları Kütahya-Uşak kesimiyle yakınlık gösterir. Güneydeki Şuhut Ovası ve Sandıklı Ovası’nın özellikle güney kesimleri ise Burdur Yöresi kültürleriyle bazı benzerliklere sahiptir. Son yıllarda çalışmalarımızı yoğunlaştırdığımız Sandıklı-Şuhut çevresi, hem bu durumu ve hem de erken dönemlerle ilgili iskânı biraz olsun ortaya koymaktadır. Sandıklı’da Bektaş Höyük Tepe, Karkın Üçin ve Şuhut’ta Hallaç Ören Önü, İçikli-Üçin yerleşmeleri bunlar arasında öne çıkanlardır. Çalışma yaptığımız Şuhut kesimi de bölgenin güneyinde, Göller Bölgesi’ne doğru uzanan doğal uzantılara sahiptir. İçikli-Üçin yerleşmesi bu çevrenin erken kültürlerini yansıtan önemli bir merkezdir. Burası bir yayla yerleşmesi olması yanında, hem Afyonkarahisar-Dinar ve hem de dağlık kesimden Çay veya Göller Bölgesi’ne uzanan bir noktadadır. Üçin yerleşmesinde ele geçirilen çanak-çömleğin önemli bir kısmı EKÇ’a tarihlenmektedir. Burada beyaz veya krem astar üzerine açık kırmızımsı kahverengi ya da daha koyu kırmızı kahverenginin tonlarında bezemeler hâkimdir. Önemli bir kısmı kâse ve çömleklere ait olan bu parçalar üzerinde çoğunlukla üçgenler, iç içe yapılmış baklava dilimleri, dikey çizgi kümeleri ve konsantrik yarım dairelere rastlanır. Bunun yanında Üçin yerleşmesinde tespit ettiğimiz bir figürin, bölgenin plastik sanatını yansıtmaktadır. Daha önce Afyonkarahisar Müzesi’ne İçikli Köyü ve Çay Devederesi kesiminden gelenlerle beraber bu figürinler İçbatı Anadolu Bölgesi’ndeki bir geleneği gösterir. Üçin figürininde ağzın belirtilmesi özgün bir durum olarak görülmektedir. Ayrıca saçların sık çizgilerle tasvir edilmesi gibi uygulanan ince işçilik de dikkat çekicidir. Bu figürinin benzerlerini, Konya çevresinden Uşak kesimine kadar olan bölgede görebilmek mümkündür. Yakın örnekler arasında Beycesultan ve Burdur Yöresi buluntuları sayılabilir. Bu buluntular İç-batı Anadolu Bölümü kültürlerinin anlaşılmasına katkı sağlamaktadır. İçbatı Anadolu Bölümü, Batı Anadolu Bölgesi, Göller Bölgesi ve İç Anadolu Bölgeleri arasındaki bağlantıyı sağlamaktadır. Bu bölgede kültürel stratigrafiyi verebilecek bir yerleşmede yapılacak olan bir kazı çalışması, prehistorik çağlarda bölgenin durumu yanında, çevre bölgelerle ilişkilerin aydınlatılması açısından da katkı sağlayacaktır.

Prof. Dr. Özdemir Koçak,
Selçuk Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi,
Kampüs-Konya
E-posta: ozdekocak@hotmail.com

Arkeolog Uzm. Mustafa Bilgin,
Pamukkale Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Arkeoloji Bölümü,
Kınıklı Kampüsü- Denizli
E-posta: bilgin_arke@yahoo.com

Özet Listesi