Ana Sayfa Sayılar Yayın İlkeleri Sipariş Formu Linkler İletişim English
Detaylı Arama  
Kaleii Mzesi
Akmed etkinlikleri ve duyuruları hakkında bilgi almak isterseniz listemize üye olunuz.
E-Mail:
İsim:
Soyisim:
 
 
 
 

Ö Z E T

Halûk Perk Müzesi’nden Lucius Artorius Marcianus’un Zeus Keraunios’a Adağı
Hüseyin Sami Öztürk – Ceren Pilevneli
Makalede, Halûk Perk Müzesi Koleksiyonu (İstanbul) içinde 604T1 envanter numarası ile yer alan bir adak yazıtı tanıtılmaktadır. 2007 yılında müzeye kazandırılmış olan bu adağın buluntu yeri kayıtlara göre Adana’dır.

Yazıt, oldukça iyi korunmuş dikdörtgen formda bir sunağın iki yüzünde yer almaktadır.

Çeviri:
Legio XII Keraunophoros’tan Sergia Tribus’undan Lucius Artorius Marcianus (bu adağı) Zeus Keraunios’a (sundu).

Legio XII Fulminata (“Şimşekler Atan”) muhtemelen M.Ö. 58 yılında Iulius Caesar tarafından kurulan, 44-43 yıllarında yeniden düzenlenen, ve ardından Marcus Antonius’a hizmet eden Legio XII’dir. Actium Savaşı’ndan sonra Caesar Augustus’un emrine geçmiş ve Mısır’da konuşlandırılmıştır. M.S. 14’ten önceki bir tarihte Syria’ya kaydırılmış ve daha sonra da garnizonu Raphaneae’ye yerleşmişti. Bu lejyon, Corbulo’nun M.S. 57 yılındaki Armenia seferi için geçici olarak Syria’dan Cappadocia’ya nakledilmiş olabilir ki, Paetus, kötü talihli Armenia seferine başladığı M.S. 61 yılında Cappadocia valisi olduğunda anlaşılan da oradaydı. Bu legio, Parthlara karşı savaşında “utanç verici şekilde teslim olan L. Caesennius Paetus’un birlikleri arasında idi. Yine bu legio 66 yılında Syria valisi Cestius Gallus’un Hierousalem’e başarısız saldırısında ve daha sonra ise Titus’un Hierousalem kuşatmasında görev aldı. Daha sonra Vespasianus tarafından Cappadocia’ya yollanan legio, Melitene’de konuşlandı.

Melitene’de bulunduğu sürede Legio XII Fulminata, Anadolu’nun başka yerlerinde hizmet etmek üzere sık sık asker grupları yolladı. Hatta Domitianus zamanında ve sonra M.S. 177 yılında tekrar Armenia’ya birlikler gönderdi. Adana’da bu lejyona ait bir sunağın bulunması, lejyonun tarihinde bir dönemde burada konuşlanan birlikleri bulunduğunu akla getirmektedir. M.S. 175 yılında Avidius Cassius’un ayaklanması sırasında imparatora sadakati nedeniyle Marcus Aurelius tarafından Certa Constans (“güvenilir, sadık”) unvanıyla taltif edilmiştir. Lejyonun asıl unvanı, Caesar’ın onur unvanı pater patriae’den türetilen Paterna idi. Marcus Aurelius tarafından 175 yılında verilen Certa Constans unvanının yazıtta bulunmaması nedeniyle sunağın bu tarihten önceye tarihlenmesi gerektiğini akla getirir. Lejyon, 4. yy.’ın ilerleyen döneminde hâlâ Melitene’de idi.

Yazıtta, Lucius Artorius Marcianus’un kökeni konusunda bilgi yer almaz. Fakat Latince epigrafya kayıtlarında Artorius adı çoğunlukla Roma, İtalya ve Africa Proconsularis’te, ve birkaç örnekle de Balkanlar’da görülür. Buna dayanarak Marcus Artorius’un ve/veya ailesinin büyük olasılıkla İtalya veya Afrika ile, daha küçük bir olasılıkla ise Balkanlar ile ilintilendirilmesi mümkündür. Sergia adlı tribus çoğu zaman Roma askeri kolonileri kökenli Roma vatandaşları ile ilintilendirilir. Bu durumda Lucius Artorius Marcianus ve/veya ailesinin Roma vatandaşlığı için taşra ve nihayetinde askeri köken önerilebilir. Fakat daha da önemlisi bu tribus’un M.S. 212 yılından sonraki yazıtlarda nadiren zikredilmesidir ki, bu tarihteki Constitutio Antoniniana ile artık buna gerek kalmamıştır.

Dr. Hüseyin Sami Öztürk,
Marmara Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi,
Tarih Bölümü,
Göztepe Kampüsü 34722 Kadıköy - İstanbul
E-posta: hsoztrk@yahoo.com

Ceren Pilevneli, (MA),
Marmara Üniversitesi, Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü,
Göztepe Kampüsü 34722 Fikirtepe - İstanbul
E-posta: cerenpilevneli@gmail.com

Özet Listesi