Ana Sayfa Sayılar Yayın İlkeleri Sipariş Formu Linkler İletişim English
Detaylı Arama  
Akdeniz Medeniyetleri Ara?t?rma Enstits
Akmed etkinlikleri ve duyuruları hakkında bilgi almak isterseniz listemize üye olunuz.
E-Mail:
İsim:
Soyisim:
 
 
 
 

Ö Z E T

Likya’nın Oniki Tanrı Kabartmaları Üzerine Gözlemler
Diether SCHÜRR
Likya’ya özgü İmparatorluk Dönemi’ne ait çok sayıdaki 12 Tanrı kabartması üzerinde aslında 14 tanrı betimlemesi yer almaktadır. Çok az sayıdaki detaylı yazıt, baş tanrının Artemis Kynegetis olduğunu bildirmektedir. Son olarak, Roma’da ele geçen ve bu tanrı topluluğu için Likya dışındaki tek belgeyi oluşturan bir lanetleme yazıtıyla, onların Jüpiter ile bir tutulmuş olan babası da eklenmiştir. Bir örnekte 12 Tanrının ilki olarak Hermes’in adı geçmektedir ve en başa yerleştirilmiştir. Diğer bir örnekte ise babasının yerine geçmiştir.

Sadece nadir durumda bu kabartmaların buluntu yerleri bilinmektedir. Bunlardan en az altısı 19. yy.’da, antik Komba’nın olduğu yerde konumlanmayan Gömbe’de; ikisi Orta Likya’daki, bugün terkedilmiş iki küçük yerleşimde ele geçmiştir. Bir kabartma, 1894 yılında İlvit’deki bir çeşmenin tavanında kullanılmış olarak, Kızılgöl (?) yakınlarında ele geçen bir diğeri dağlık Yavu bölgesinin tek su kaynağından birkaç metre uzaklıkta bulunmuştur. Freyer-Schauenburg’un, üzerinde büyük kapların betimlendiği anlaşılan iki kabartmadan hareketle kabul ettiği gibi, bu kabartmaların su kaynaklarıyla bağlantılı olduğu fikri güçlenmektedir.

Antik Phellos kentinden gelmiş olduğu kabul edilen parça aslında Kaş’ın doğusundaki bugünkü Limanağzı’nda (Port Sevedo) bulunmuştur. Anılan bu yerde bir düden, kaynak suyuna ulaşımı sağlamaktadır ve bu nedenle bir 12 Tanrı kutsal alanı doğrudan Phellos’da değil de burada aranabilir. Belenli İskelesi yakınlarındaki yayınlanmamış bir lahit yazıtı bu alana yapılacak izinsiz bir defin için uygulanacak para cezasına vurgu yapmaktadır.

Kabartmalarımızın 12 Tanrısı, ne Yazılıkaya’da betimlenmiş olan Hurri-Hitit 12 Tanrısı, ne de kendilerine Ksanthos Agorası’nda dikme mezar adanmış olan‚ agoranın 12 Tanrısı ile ilişkilendirilebilir. Bunlar Olympos’un 12 Tanrısı olmalıdır. Ancak Likya’da Artemis’e, Likçe’deki Ertẽmi’ye, daha önceki dönemlerde tapınılmıştır. Letoon’da Fransızlar tarafından yürütülen kazılarda henüz İ.Ö. erken 4. yy.’da Likya Dynastı Arbinas / Erbbina tarafından tanrıçaya bir heykel adandığı tespit edilmiştir.

Diether Schürr,
Mühlstr.7, D-63584 Gründau
E-mail: fam.schuerr@t-online.de

Özet Listesi