Ana Sayfa Sayılar Yayın İlkeleri Sipariş Formu Linkler İletişim English
Detaylı Arama  
Akdeniz Medeniyetleri Ara?t?rma Enstits
Akmed etkinlikleri ve duyuruları hakkında bilgi almak isterseniz listemize üye olunuz.
E-Mail:
İsim:
Soyisim:
 
 
 
 

Ö Z E T

Apollonia Mordiaion Territoriumu’ndan Yeni Yazıtlar
Mehmet ÖZSAİT – Guy LABARRE – Murat ARIK – İlhan GÜCEREN
Araştırmalarımızı antik Apollonia Mordiaion (Uluborlu) territoriumu’nun bir kısmının üzerinde sürdürdük. Amacımız, Uluborlu’dan, doğuda Hoyran Gölü’ne kadar geniş bir oluk şeklinde uzanan Popa Çayı Vadisi’nde, önceki yıllarda başladığımız araştırmaları tamamlamaktı. Böylece Popa Çayı Vadisi’nin sağında ve solunda yer alan Küçükkabaca, Yassıören, Başköy, Ortayazı, Büyükkabaca kasaba ve köylerini araştırdık.

Tymandos’un M.S. 297 ile 305 yılları arasında şehir statüsü kazanmasına kadar olan zaman diliminde vadinin tamamının Apollonia territoriumu içinde olduğunu biliyoruz. Bununla birlikte, işaret ettiğimiz tarihlerden sonra, Tymandos’un territoriumu içinde kalan toprakların sınırlarını bilemiyoruz.

Senirkent’e bağlı olan Büyükkabaca Kasabası’nın Belediye Parkı’nda çevreden toplanan mil taşı, mezar taşları gibi eserler sergilenmişti. Bunlardan altı tanesi yazıtlıdır. Büyükkabaca Yaylası’nda bu yıl yaptığımız araştırmalarda zemin altına yapılmış beş mezar tespit edilmiştir. Mezarlardan bazıları burada faaliyet gösteren mermer ocağı personeli tarafından tahrip edilmiştir. Yine burada, Takke Tepe’nin doğu eteğinde monoblok bir kayaya oyulmuş iki adak/sunu çukuru da görülmüştür.

Büyükkabaca Kasabası’nda bulduğumuz, üst kısmı kırılmış olan bir mil taşında, iyice düzeltilmiş dikdörtgen bir çerçeve içine F. Valerius Constantinus I’in (Magnus) üç oğlundan ikisi olan Constans ve Constant’ın adı yazılmıştır. Mil taşının belki de daha üst kısmında, bir diğer çerçeve içinde, İmparator ve diğer oğlu Constantinus’un adı bulunuyordu. Yazı karakterinden mil taşının M.S. 333 ile 337 yılları arasında hazırlandığı düşünülmektedir. Apameia Kibotos’dan (Dinar) Pisidia Antiokheia’sına (Yalvaç) giden Via Sebaste Apollonia topraklarından geçmektedir. M.Ö. 25 yılında kurulan Galatia Eyaleti’nin (Provincia Galatia) Valisi Cornutus Aquila, M.Ö. 6 yılında inşa ettirdiği Via Sebaste’nin, eyalet içinde bulunan iki mil taşında valinin adı vardır. Şimdiye kadar bu önemli yolla ilgili olarak görülen mil taşlarını şöyle sıralayabiliriz: Üç mil taşı İmparator Hadrianus (M.S. 117-138) zamanında yapılan onarım çalışmalarıyla; dört mil taşı Severuslar Sülalesi (M.S. 193-235) zamanına; İmparatorlardan Philippus, Carus ve iki oğlu olan Carinus ve Numerianus, Constantinus I. ve Licinius zamanlarına ait mil taşlarıdır.

Senirkent’in 11 km kuzeydoğusunda yer alan ve eski adı yayla anlamına gelen Bisse olan Başköy ile ilgili olarak 1888 yılında J. R. S. Sterrett tarafından yayınlanan üç yazıtın dışında, son araştırmalarımızda, üç kapı taşı, bir ostotek ve yazıtlı, alınlıklı bir stel parçası gibi yeni eserler bulunmuştur.

Senirkent’in 9 km doğusunda yer alan ve eski adı Güreme olan Ortayazı Köyü’ndeki araştırmalarımızda, özellikle köyün açıkhava müzesi gibi bir görünümde olan köy mezarlığında, büyük kısmının Tymandos’dan taşındığını düşündüğümüz pek çok antik parça bulunmaktadır. Bunlardan daha önce yayınladıklarımızın dışında bir sütun ile tasvirli bir kapı taşı konu edilmiştir.

Senirkent’in 5 km doğusunda yer alan Yassıören Kasabası’nda, Tymandos’dan taşınan ve daha önce yayınladıklarımızın dışında, türbede ve çeşmede devşirme olarak kullanılmış dört kapı taşı ile bir sunak görülmüştür.

Uluborlu Kalesi’nin (Apollonia) 250 m kuzey eteğindeki bağlar arasında, yol yapımı sırasında gün ışığına çıkan, fakat kırık olan bir heykel kaidesinin üst kesiminde bulunan bir şeref yazıtının iki satırı gün ışığına çıkmıştır. Yazı karakterinden M.S. 1. ya da 2. yy.’a ait olduğu anlaşılan yazıtın alt kısmı bulunamamıştır.

Uluborlu’nun 7 km kuzeyinde yer alan ve eski adı Esendere olan Küçükkabaca’da, önceki yıllarda yaptığımız araştırmalarda, Apollonia’dan buraya taşınmış pek çok yazıt ve mimari eleman bulmuştuk. Bunlardan bazılarını Uluborlu Müzesi’ne taşıttırmıştık. J. R. S. Sterrett’in 1888 yılındaki yayınlarından ve MAMA ekibinin toplamalarından sonra, biz de 2011 yılındaki araştırmalarımızda bulduğumuz altı eseri (miltaşı, stel ve kapı taşı gibi) Adalya XIV’de yayınlanmıştık. Bu yıl bunlara alınlıklı bir stel, kapı taşı ve bir haç motifi taşıyan blok olmak üzere, üç eser daha eklenmiştir.

Uluborlu’nun 9 km kuzeybatısında yer alan İnhisar Köyü’ne gidiş yolunun solunda, Hasantaş Dağı’nın (1260 m) güneydoğusundaki alt sırtları üzerinde bir kaya oda mezarı bulunarak incelenmiştir. İnhisar köy yolunun 50 m batısında ve yoldan 15 m yüksekliğindeki kayalık sırt üzerinde olan mezar, Popa Çayı Vadisi’nin Hoyran Gölü’ne kadar olan kesimine hâkim bir konumdadır. Semerdam şekilli tavanının iç yüksekliği 165 m ve boyutları da 1.88 x 2.35 m olan mezarın bir klinesi vardır. Doğuya bakan kapı girişi 0.53 x 0.93 m boyutlarında olan mezar girişinin üstünde çok silik durumda olan bir yazıt vardır. Bunun ancak ilk üç harfi okunmaktadır ki bu aynen, Romanos IV. Diogenes’in (1067-1071) saltanatında, Sozopolis’de, 1069/70 yıllarına tarihlenen bir yazıtın içindekiler gibidir. Fakat mezarın yapılış tarihinin çok daha önce olduğu düşüncesindeyiz.

Prof. Dr. Mehmet Özsait,
İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Eskiçağ Tarihi Anabilim Dalı,
Ordu Cad. No: 196, Laleli-İstanbul
E-mail: mehmetozsait@hotmail.com

Prof. Dr. Guy Labarre,
ISTA - Université de Franche-Comté (Besançon)
E-mail: guy.labarre@univ-fcomte.fr

Murat Arık,
Archéologue, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Ulus-Ankara

İlhan Güceren,
Musée d’Isparta

Özet Listesi