Ana Sayfa Sayılar Yayın İlkeleri Sipariş Formu Linkler İletişim English
Detaylı Arama  
Akdeniz Medeniyetleri Ara?t?rma Enstits
Akmed etkinlikleri ve duyuruları hakkında bilgi almak isterseniz listemize üye olunuz.
E-Mail:
İsim:
Soyisim:
 
 
 
 

Ö Z E T

Adrassos’da (Isauria) Paganizm ve Hıristiyanlık Arasında Bir Lahit
Serra DURUGÖNÜL – Deniz KAPLAN – Ulus TEPEBAŞ
Adrassos nekropolünde bulunan 51 ve 40 numaralı lahitler bu makalenin içeriğini oluşturmaktadır. Lahitlere yeni ikonografik çözümlemeler önerilirken, Silifke kabartması da benzer bir ikonografiye sahip olduğu için burada ve ilk defa ele alınmıştır. Tarihleyici unsurlar olarak 51 numaralı lahdin kabartmaları, mimari bezemeleri ve yazıtı önemli ipuçları sunmaktadırlar.

Erken Hıristiyanlık döneminde belli bir zafer aranmaksızın, boyunduruğu kabul etme sahneleri daha ziyade evrensel hakimiyet ile özdeşleşmiş, Persler ve Germenler imparator hakimiyetindeki toprakların sınırlarını sembolize etmeye başlamışlardır. İşte Adrassos 51 numaralı lahdinde de soldan gelen figürün, kollarını geçirmeden, sırtına atmış olduğu giysi doğu, yani Pers giysilerini çağrıştırmaktadır. Burada kastedilen bir Persli değil, Romalıların ‘barbar doğulu’ olarak gördükleri bir yerli Isauria’lı olmalıdır. Romalı yöneticiye ya da Roma hizmetine girerek onların hak ve yasalarının işletilmesini sağlayacak olan ortadaki Roma yandaşı yöneticinin elinden yeni ‘buyruk’ları kabul etme sahnesi yansıtılımaktadır. Nitekim M.S. 4. yy.’ın ortalarından itibaren Isauria’lılar tarafından Isauria ve yakın çevresini tahrip eden çok sayıda isyan gerçekleştirilmiştir.

Adrassos 51 numaralı lahdin gerek ikonografik anlatımı gerekse mimari süslemeleri M.S. 4. yy. lahitleri içerisinde önemli bir yere sahip olduğunu göstermesi açısından önemlidir. Buradaki ikonografik anlatım, ikonografinin doğudan batıya taşınması sürecindeki ender örneklerden biri olduğuna işaret etmektedir. Bu lahit, pagan Roma toprakları ile Hıristiyan Ravenna arasındaki sürekliliği göstermesi açısından önemlidir. Bu lahdin en geç pagan lahitleri arasında yerini alıp, Hıristiyanlık ikonografisine öncül olarak bu yeni ikonografiye zemin hazırlayan pagan lahit zincirinin son halkasını oluşturduğu anlaşılmaktadır. Bunun nedeni, Adrassos’un da içinde bulunduğu Isauria’nın dağlık kesimlerinde geç dönemlere kadar paganizmin etkili olmasıdır. Dolayısıyla M.S. 4. yy.’ın sonunda, diğer coğrafyalarda görülen lahitlerde veya başka arkeolojik veriler üzerinde Hıristiyan ikonografisi görülürken, burada ele alınan 51 numaralı lahitte halen Hıristiyanlık ile ilgisi olmayan bir ikonografi akratılabilmiştir.

Mimari süslemelerde de halen klasik formların kullanımının devam ediliyor olması, ikonografideki henüz Hıristiyanlaştırılmamış anlatımla paraleldir. Bu, Küçük Asya’nın M.S. 4. yy. süslemeleri için de açıklayıcı olması açısından önemlidir ve bir boşluğu doldurmaktadır. Burada, stilde bir önceki dönemin bezeme özelliklerinin takip edildiği izlenmektedir. Ayrıca lahit üzerindeki süslemeler, Isauria’nın M.S. 5. ve 6. yy. süslemeciliğine geçişte öncül niteliğindedir.

Prof. Dr. Serra Durugönül,
Mersin Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Arkeoloji Bölümü,
33342 Çiftlikköy Kampüsü, Mersin
E-posta: sdurugonul@mersin.edu.tr

Yrd. Doç. Dr. Deniz Kaplan,
Mersin Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Arkeoloji Bölümü,
33342 Çiftlikköy Kampüsü, Mersin
E-posta: kaplanarke@gmail.com

Arkeolog (MA) Ulus Tepebaş,
Mersin Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Arkeoloji Bölümü,
33342 Çiftlikköy Kampüsü, Mersin
E-posta: ulustepebas@gmail.com

Özet Listesi