Ana Sayfa Sayılar Yayın İlkeleri Sipariş Formu Linkler İletişim English
Detaylı Arama  
anakkale Seramikleri Koleksiyonu
Akmed etkinlikleri ve duyuruları hakkında bilgi almak isterseniz listemize üye olunuz.
E-Mail:
İsim:
Soyisim:
 
 
 
 

Ö Z E T

Andriake B Kilisesi’nden Bronz Objeler
Özgü ÇÖMEZOĞLU
Antalya’nın Demre İlçesi’nde bulunan Andriake, Myra kentinin limanı olarak önemli bir ticari rol üstlenmiştir. İlk veriler İ.Ö. 4. yy.’a kadar gitse de, Helenistik Dönem’den itibaren iskan görmüş, Roma Dönemi ve erken Bizans dönemlerinde de geniş imar faaliyetlerine sahne olmuştur. Limanın kuzeyinde ve güneyinde yerleşim mevcuttur. B Bazilikası, güney yerleşimde bulunan üç nefli bazilikal planlı bir kilisedir. Batısında revaklı bir atriumu, kuzeydoğusunda bir şapel ve vaftizhane, kuzeyde bu mekanlarla bağlantılı odalar, doğusunda bir sarnıç bulunur. Doğusunda ve güneyinde de birtakım duvar izleri görülebilmektedir. Bugüne kadar yapılan kazı çalışmalarında naosun büyük bölümü, atrium, kuzeydoğudaki şapel ve vaftizhane ile kuzeydeki ek mekanların kazıları tamamlanmıştır (Res. 1).

Bu makalenin konusunu oluşturan bronz eserlerin tümü, kilise ve kuzeydoğu şapel ile bağlantılı iki mekanda, aynı tabakadan bulunmuşlardır (Res. 2). Sözü edilen bronz eserler bir kandelabruma ait parçalar (Res. 3-4), beş kandil (Res. 6, 7, 8a-c), bir kapak (Res. 8d), iki kaşık (Res. 9a-b) ve bir de saptır (Res. 9c).

Kandelabrumun bulunan parçalarına göre, üç demir ayak üzerinde yükseldiği, gövdesinin spiral yivli bir ahşap gövde üzerine sarılmış bronz levhadan oluştuğu anlaşılmıştır. Üstündeki korinth tarzındaki başlık dövme tekniğinde yapılmıştır ve kabartma bezemelidir. Bu parçalarla beraber bulunan ortası delik bir disk ve bir de kare bronz levha ile kurşun parçalar kandelabrumun montajında kullanılmış olmalıdırlar. Bir diğer disk biçimli parçanın form ve boyut özellikleri ise üstte kullanılan ve kandil ya da mumun yerleştirildiği damlama çanağı olabileceğini düşündürür.

Beş kandilden ikisi dövme tekniğinde yapılmıştır. Biri kantharos formlu, diğeri ise küresel gövdelidir (Res. 6, 7). Günümüze deforme olarak geldiği için kantharos formuna sahip kandilin asılmasında uygulanan yöntem tespit edilememektedir. Ancak küresel gövdeli kandilin askı için kullanılan deliklerinden biri görülebilmektedir. Üç kandil ise döküm tekniğinde yapılmıştır (Res. 8 a-c). Birinde askı için yapılmış delik ve zincirin bir parçası günümüze gelebilmiştir (Res. 8a). İki kandilde ise askı izi görülmez (Res. 8b-c). Açık kandiller arasında benzerleri görülmektedir, ancak tütsü yakmak için kullanılmış kaplar olarak da önerilebilinirler.

Buluntular içinden konik formlu bir kapağın (Res. 8d) üstteki deliğinden geçirilen bir zincirle asılarak kullanılan buhurdan kapağı olduğu anlaşılmaktadır. Ucu sivrilerek oluk biçimi alan iki kaşığın ise (Res. 9a, b), bulundukları mekanların konumu ve bu mekanlardaki diğer buluntuların işlevleri ile beraber değerlendirildiklerinde kandiller ile beraber kullanıldıkları düşünülebilmektedir. Bu kaşıklar yağ koymak için birer araç olabilirler. Aynı mekanda bulunan bir sapın ucu kırık olarak günümüze gelebilmiştir ve aydınlatmada veya liturjide yardımcı bir elemana ait olabileceği önerilebilmektedir (Res. 9c).

Sözü geçen bronz objelerin tümü çöken çatının kiremitlerinin altında kalan yer yer yanmış tabakadan bulunmuşlardır. Benzer bir tabaka, kuzey ve kuzeydoğudaki diğer ek mekanların bir kısmında da takip edilebilmektedir. Hem sikkelerin, hem de bu tabakalarda bulunan seramik ve cam buluntuların yardımıyla, yukarıda ele alınan bronz objeler 6. yy.’ın sonu ile 7. yy.’a tarihlenebilmektedir.

Dr. Özgü Çömezoğlu,
İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Sanat Tarihi Bölümü,
Bizans Sanatı Anabilim Dalı,Ordu Cad. 196, 34134 Laleli - İstanbul
E-posta: ozgu@istanbul.edu.tr

Özet Listesi