Ana Sayfa Sayılar Yayın İlkeleri Sipariş Formu Linkler İletişim English
Detaylı Arama  
Akmed Anmed Web Sitesini Ziyaret Etmek ?in T?klay?n?z.
Akmed etkinlikleri ve duyuruları hakkında bilgi almak isterseniz listemize üye olunuz.
E-Mail:
İsim:
Soyisim:
 
 
 
 

Ö Z E T

Karain Mağarası’nın Kültürel ve Çevresel Verileri Işığında Anadolu Orta Paleolitik’inin Değerlendirilmesi
Işın YALÇINKAYA – Kadriye ÖZÇELİK
Bu makale ile Karain Mağarası’nın kültürel ve çevresel verileri ışığında Anadolu’da Orta Paleolitik dönemin genel görünümü verilmeye çalışılmıştır.

Anadolu’da Antalya, Gaziantep, Hatay, Adıyaman, Batman, Bingöl, Şanlıurfa, Elazığ, Malatya, Niğde, Nevşehir, Ankara ve Çanakkale illeriyle, Karadeniz kıyı şeridi üzerindeki birçok açık hava sitinde Orta Paleolitik Dönem’e tarihlenen endüstriler ele geçmiştir. Genellikle su ve hammadde kaynaklarına yakın alanlarda bulunan bu sitlerden sadece Kaletepe Deresi 3’de, Moustérien yerleşimler stratigrafik konum içerisinde bulunmaktadır.

Anadolu’da Hatay, Kahraman Maraş, Kars, Elazığ ve Batman’daki bazı mağaralar stratigrafik konteksleri içinde Orta Paleolitik izleri barındırmaktadır. Ancak, Pleistosen Dönem için oldukça elverişli çevresel koşulları ve coğrafik konumu sayesinde Antalya’daki Karain Mağarası, diğer mağaralara oranla çok uzun bir Orta Paleolitik katlaşım vermiştir.

Karain Mağarası, kalsitik oluşumlarla birbirlerinden ayrılmış birçok gözden oluşmaktadır. Bu gözler içerisinde yer alan E ve B gözlerinde Orta Paleolitik kültürlere ait kalıntılar bulunmaktadır. TL ve ESR tarihlendirme yöntemleriyle elde edilen tarihler, Karain E Orta paleolitiğinin 160 bin -60 bin yılları arasında geliştiğini ortaya koyar. I.1-III.2 jeolojik seviyeleri arasında, levallois tekniğin yoğun olarak kullanıldığı, aletler içinde kenar kazıyıcı ve uçların oldukça baskın olduğu endüstriler “Karain Tip Moustérien” olarak adlandırılmaktadır. Dişlemeli, çontuklu, taş delgi ve diskler bu endüstri grubundaki diğer aletlerdir. Kullanılan hammaddedeki çeşitlilik dikkat çekicidir. İri yonga ve aletler, uzak kökenli kaliteli çakmaktaşlarından; yongalama artıkları ve bazı aletler de yerel radyolaritten üretilmiştir.

“Karain Tip Moustérien” in altında III.3-III.4 jeolojik seviyeleri arasında Charentien karakterler görülmektedir. Basit, yöneşen ve yatay kenar kazıyıcılar, basamak pulcuklu düzeltilerle şekillendirilmişlerdir.

III.5-IV.5. jeolojik seviyeler arasında ise proto ya da dişlemeli Charentien materyal göze çarpmaktadır. Levallois teknik tamamen kaybolmuştur. Alet topluluğu büyük ölçüde dişlemelilerden oluşmaktadır.

Karain Mağarası E Gözü, 3 evreli Orta Paleolitik endüstrileri vermesinin yanı sıra, bu endüstrileri oluşturan Néanderthal insana ait kemik ve diş kalıntılarını da içermektedir.

Karain B Gözü’nde ise oldukça sınırlı bir alanda çalışılmış olmasına rağmen “Karain tip Moustérien” in varlığı net bir şekilde görülür.

Sonuç olarak, gerek düzenli bir stratigrafik yapı içinden ele geçen endüstrilerinin tekno-tipolojik yapısı ve çeşitliliği, gerekse Neandertal insana ait iskelet kalıntılarının varlığı ile Karain, Anadolu’da Orta Paleolitik kronolojinin kurulmasına olanak veren ayrıcalıklı bir mağaradır.

Prof. Dr. Işın Yalçınkaya,
Ankara Üniversitesi, Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi,
Tarih Öncesi Arkeolojisi Anabilim Dalı Emekli Öğretim Üyesi
E-posta: ykaya@humanity.ankara.edu.tr

Dr. Kadriye Özçelik,
Ankara Üniversitesi, Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi, Tarih Öncesi Arkeolojisi Anabilim Dalı,
06100 Sıhhiye-Ankara
E-posta: kozcelik@ankara.edu.tr

Özet Listesi