Ana Sayfa Sayılar Yayın İlkeleri Sipariş Formu Linkler İletişim English
Detaylı Arama  
Akdeniz Medeniyetleri Ara?t?rma Enstits
Akmed etkinlikleri ve duyuruları hakkında bilgi almak isterseniz listemize üye olunuz.
E-Mail:
İsim:
Soyisim:
 
 
 
 

Ö Z E T

Kanytella Nekropolisi: Yeni Buluntular Işığında Bir Değerlendirme
Ümit AYDINOĞLU
Kanytella (Kanlıdivane), Dağlık Kilikia Bölgesi’nin doğusunda, Türkiye’nin güney kıyısında, bugün Mersin İli’nin yaklaşık olarak 60 km. batısında ve Mersin Silifke karayolunun 3 km. içerisinde yeralmaktadır. Yerleşim konum olarak burada bulunan ve obruk olarak adlandırılan büyük bir yer çöküntüsünün etrafına kurulmuştur.

Bu çalışma, yapılan yeni tespitler ışığında Kanytella’daki nekropolisleri ve bunların içindeki farklı tiplerdeki mezarları bir bütün halinde ele almayı ve değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bölgede daha önce örneği bilinmeyen exedra mezar anıtı, yeni tespit edilen mezarlar ve mezar anıtları ve ayrıntılı bir belgeleme ve yayın çalışması daha önce yapılmamış olan zengin lahit kolleksiyonu da ilk kez bu çalışmada ele alınacaktır.

Yerleşimin sahip olduğu mezarlar, geniş bir alana yayılmışlardır ve farklı mezar tiplerini içermektedir. Bu mezar tipleri şu şekilde gruplanabilir:

1. Lahitler
2. Mezar Evleri ve Mezar Odaları
3. Tapınak Mezarlar
4. Kaya Mezarlar
5. Exedra Mezar Anıtı

Elde edilen veriler, yerleşimin çevresinin nekropolis olarak kullanıldığı yönündedir ve daha önceki çalışmalardan farklı olarak yerleşimde ikiden fazla nekropolis alanı olduğu tespit edilmiştir. Mezarlara yönelik en erken veri Çanakçı nekropolisinden gelir. Buradaki kaya mezarlar, lahitler ve anıt mezarlardan önceki bölge geleneğine işaret ederler. Burada, kaya mezarların üzerlerinde bulunan yazıtlar, bunların M.S. 1. yy.’da yapıldıklarına işaret eder, bununla birlikte tespit edilen yazıtlardan biri, mezarın M.S. 2. yy.’a ait olduğunu gösterir. Mezarlar üzerindeki kabartmaların sahip oldukları stilistik özellikleri de bu tarihleri destekler ve bunların M.S. 1. ve 2. yy.’ın özelliklerini taşıdığı önerilir. Kaya mezarlar girişlerinin önünde özel bir portiko içermezler. Mezarların içlerindeki odalar kareye yakın forma sahiptirler ve çatıları düz ya da hafif yuvarlak yapılmıştır. Mezarların içlerinde çoğunlukla mezarın üç duvarına açılmış arkasoller içinde anakayadan yükseltilmiş yataklar bulunmaktadır. Bazı örneklerin içinde ise anakayaya oyularak yükseltilmiş yataklar vardır. Bazı mezar odalarının girişinde ise iki basamaklı bir merdivenin anayadan oyulduğu görülür.

Kanytella’daki en yaygın mezar grubu lahitlerdir. Bunlar arazideki duruşlarına göre; hyposoriumlu, podyumlu, serbest duran lahitler, kaya lahitleri ve chamosoriumlar olmak üzere çeşitlilik göstermektedirler. Yapılan ilk tespitlerde en yaygın tipin podyumlu ve hyposoriumlu lahitler olduğu görülmektedir. Kanytella’daki lahitlerin tümünün yerel kireçtaşı kullanılarak yapıldığı görülür. Antik yerleşimde etrafı duvarla çevrelenmiş lahitlerle de karşılaşılmaktadır. Kanytella’da az sayıda chamosorium da tespit edilmiştir. Bölgedeki lahitler için M.S. 2. yy.’la başlayan ve 3. yy.’a devam eden bir sürecin önerilmesi, yerleşimdeki lahitler için tespit edilen tarihleme kriterlerinin de bu süreci desteklemesi önemlidir.

Kanytella’da çok sayıda mezar evi örneği tespit edilmiştir. Yerleşimdeki mezar evleri, düzensiz küçük taşlar ve harç dolgu kullanılarak inşa edilmiş yapılardır. Genellikle dörtgen plana sahiptirler ve içlerinde tonoz bulunur. Mezar odasında duvara monte edilmiş, konsollerle taşınan taş mezar yatakları bulunur. Yerleşimin nekropolisinde mezar evlerinin daha küçük modelleri olan mezar odaları da tespit edilmiştir.

Yerleşimde dört tapınak mezarın varlığı bilinir ve bunlardan üçü daha önceki araştırmacılar tarafından incelenmiştir. Bir örnek ise yeni tespit edilmiştir ve bu diğer örneklerin aksine oldukça tahrip olmuştur. Bölgede tapınak tipli anıt mezarların M.S. 2. yy.’dan itibaren görülmeye başladıklarının önerilmesi ve yerleşimdeki örnekler için de M.S. 2. yy.’ın ikinci yarısından başlayan ve M.S. 3. yy. içlerine giden tarihlerin önerilmesi, Kanytella’da bu dönemlerde önemli bir imar etkinliğinin varlığına işaret eder.

Kanytella’da obruğun kuzeyinde bulunan yarım daire formlu yapının, sahip olduğu plan özellikleri açısından bir exedra mezar anıtı olduğu anlaşılmaktadır. Bölgede bu plana sahip başka bir örnek bilinmemesi yapının önemini arttırır.

Dr. Ümit Aydınoğlu,
Mersin Üniversitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Arkeoloji Bölümü,
Çiftlikköy Kampüsü, 33343 Mersin
E-posta: uaydinoglu@mersin.edu.tr

Özet Listesi