Ana Sayfa Sayılar Yayın İlkeleri Sipariş Formu Linkler İletişim English
Detaylı Arama  
Kaleii Mzesi
Akmed etkinlikleri ve duyuruları hakkında bilgi almak isterseniz listemize üye olunuz.
E-Mail:
İsim:
Soyisim:
 
 
 
 

Ö Z E T

Perge Sikkelerinde Agonistik Ödül Taçları
Aliye EROL-ÖZDİZBAY
 Bu makalede bir nevi ödül kupası işlevine sahip olan agonistik ödül taçlarının tanımlanma ve adlandırma problemlerine de değinilerek Roma İmparatorluk Dönemi’nde basılan Perge sikkeleri üzerindeki agonistik ödül taçları ele alınmıştır. Agonistik sikke ikonografisinde çelenkler, amphoralar, kura vazoları, para keseleri, atletler, agon personifikasyonu, agonothetes veya gymnasiarkhos betimleri, tapınaklar gibi çok çeşitli tasvirler bulunsa da en belirgin ve en sık kullanılan tip kuşkusuz günümüzde sportif yarışmalar sonunda ödül olarak verilen agonistik ödül taçlarıdır.

İşlevleri ve malzemesi konusunda hala tartışmalı bilgiler bulunan ödül taçlarının günümüze ulaşmış bir örneği olmadığından kalıcı olmayan dal ve saz gibi organik malzemelerle bir sepet gibi örülerek yapraklar, çiçekler, değerli taşlar ve metallerle süslenmiş oldukları düşünülmektedir. Birkaç örnek dışında galiplerin başları üzerinde ödül tacı taşıdıklarına dair kanıt olmadığından bunların bir tür ödül kupası işlevine sahip olduğu söylenebilir. Zamanla agonistik festivallerin bir simgesi haline gelen bu betimlere Perge sikkeleri üzerinde Trebonianus Gallus (M.S. 251-253) - Tacitus (M.S. 275-276) dönemleri arasında rastlanılmaktadır. Çeşitli geometrik bezemelerle süslü ödül taçlarının içinde palmiye dalları yer alırken üzerindeki bantlarda ise agon’ların isimleri ve karakterlerine ilişkin yazılar bulunmaktadır. Perge sikkelerinde de diğer Küçük Asya kentlerinde olduğu gibi ödül taçlarının atletlerin başında betimlendiği ve taç olarak kullanıldıklarına dair sahnelere rastlanmamıştır. Gallienus Dönemi’ne (M.S. 253-268) ait bir seride kura amphorasından yarışma sıraları için kura çeken üç atletin betimlendiği sahnede ödül tacı, yukarıda ortadaki atletin başında değil fakat başının üzerindeki sikke boşluğunda betimlenmiştir. Genellikle kıvrımlı bacaklı aslan ayaklı masa üzerinde bir, iki veya üç adet yan yana dizilmiş şekilde tasvir edilen ödül taçlarının, kent tanrıçası ve Zeus’un elinde betimlendiği tipler de vardır. Ödül tacı olarak adlandırılan bu nesnelerin asıl işlevlerini gösteren sahnelerin sikke tiplerinde kullanılmamış olması, agon’ların bir simgesi olan bu ödüllerin “taç” olarak kullanılmasından ziyade yarışmalar sonunda galiplere verilen bir tür “ödül kupası” olduklarını düşündürmektedir.

Dr. Aliye Erol-Özdizbay,
İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Tarih Bölümü, Eskiçağ Tarihi Anabilim Dalı,
Ordu Cad. 196 Laleli 34134 İstanbul
E-posta: aliyeerol@gmail.com

Özet Listesi