Ana Sayfa Sayılar Yayın İlkeleri Sipariş Formu Linkler İletişim English
Detaylı Arama  
Akmed Anmed Web Sitesini Ziyaret Etmek ?in T?klay?n?z.
Akmed etkinlikleri ve duyuruları hakkında bilgi almak isterseniz listemize üye olunuz.
E-Mail:
İsim:
Soyisim:
 
 
 
 

Ö Z E T

'Yuvarlak Kaya Ostothekleri' Trebenna’da Belgelenen Yeni Bir Mezar Tipi ve Onun Işığında Benzeri Çukurların Yeniden İrdelenmesi
Nevzat ÇEVİK*

Pamfilya, Pisidya ve Likya sınırındaki Trebenna'da gerçekleştirdiğimiz düzenli yüzey araştırmaları sırasında keşfettiğimiz yeni bir mezar tipi, hem yeni bir mezar tipidir hem de tüm unsurlarıyla birlikte bulunmadıkları için bugüne kadar hatalı yorumlanan benzer çukurlukların işlevi üzerine açıklık getirmiştir.

Ana kayaya oyulan bu mezar tipi, bir lahitle birlikte ya da tek başına olabilir ve 'yuvarlak kaya ostotheki' olarak adlandırılmıştır. Bu mezar tipini kısaca tanımlarsak: silindir biçimli bir çukur, ağzında kapak için bir yiv olabilir veya olmayabilir ve kapağı koniktir. Trebenna Dereözü nekropolisinde birbirine yakın konumlarda kayaya oyulmuş bu tür 15 silindir formlu çukur ve altı adet kapak bulunmuştur. Beş kapak bulunması çalışmanın en şanslı yanıydı ve bir altıncının da izleri vardı. Bu altıncı kapak henüz yerindeyken üzerine inşa edilen Bizans dönemi duvarı nedeniyle yakındaki beş kapağın da bu mezarlara ait olduğu anlaşılmıştır. Üçüncü kapağın üzerindeki 'Trokondas bu mezarı kendisi ve eşi Artemeitos için yaptırdı' yazıtı bu yuvarlak biçimli çukurların ostothek işlevine ve de bir veya daha fazla gömüt için yapıldıklarına dair hiçbir şüpheye yer bırakmamaktadır.

Kayaya oyulan lahitler gibi kare veya dikdörtgen biçimli kayaya oyma ostotheklerin de varlığı bilinmektedir. Kayaya oyulmuş yuvarlak biçimli ostotheklerin sunak üzerinde duran tek karşılıkları tanımlanabilir; ayrıca Side ve Burdur müzelerinde bunlar gibi çok sayıda örnek bulunmaktadır. Şu an için, Burdur Müzesi'ndeki Sagalassos örnekleri haricindekilerin kapak formları bilinmemektedir. Ancak kapak için seçilen çan biçimi bir rastlantı olmayıp bu biçimin temsil ettiği ikonografi henüz bilinmemektedir. Fakat benzer örnek olarak keçilerin boynuna takılan çanlar gösterilebilir.

Trebenna mezarlığında bilinen örneklere eklenecek muhtemelen çok daha fazla örnek vardır. Ayrıca diğer yerleşmelerde de bu mezar tipinin örnekleri bulunacağı öngörülebilir. Doyran-Kisle'de bulduğumuz altı örnek yüzey araştırmalarımız sürdükçe daha fazla örnek bulacağımıza işaret etmektedir.

Bu mezarları tarihlemek için elimizde tam bir veri olmamasına karşın üç numaralı mezarın kapağındaki yazıttaki harf değişimlerine dayanarak 3. yüzyıl ortaları önerilebilir. Dahası, bu mezarların birlikte bulundukları lahitler de genelde 3. yüzyıla tarihlenmektedir. Bu tarih, ayrıca, Trebenna'da kamu yapılarının inşa edildiği zaman olan Roma dönemi yerleşimiyle de uyumludur.


*Doç. Dr. Nevzat Çevik, Akdeniz Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Arkeoloji Bölümü Kampüs - Antalya

Özet Listesi