Ana Sayfa Sayılar Yayın İlkeleri Sipariş Formu Linkler İletişim English
Detaylı Arama  
anakkale Seramikleri Koleksiyonu
Akmed etkinlikleri ve duyuruları hakkında bilgi almak isterseniz listemize üye olunuz.
E-Mail:
İsim:
Soyisim:
 
 
 
 

Ö Z E T

Düver - Yarım Ada’da Keşfedilen Ana Tanrıça Tapınakları
Tarkan Kahya - H. Ali Ekinci
Burdur İli, Yarışlı Gölü, Yarım Ada ve çevresinde sürdürülen Düver Yerleşim Tarihi Araştırmaları Projesi’nin arazi çalışmaları kapsamında Burdur Müzesi tarafından gerçekleştirilen 2012-2013 yılı Yarım Ada kurtarma kazılarında kayadan oyulmuş basamaklı iki sunak ve kısmen kayadan oyularak inşaa edilmiş iki tapınak gün ışığına çıkartılmıştır. Yarım Ada, kayada anlamsızca altın arayan ve bu uğurda tek kaya mezarını ve bir kaya kabartmasını acımasızca parçalayan vandalizmin tehdidi altında olduğundan bunlar kazı sonrası geçici bir üst örtü ile koruma altına alınmışlardır. Bu makale kurtarma kazılarıyla gün yüzüne çıkarılan bu iki tapınağı ve basamaklı iki kaya sunağını bilim dünyasına tanıtmayı, irdelemeyi ve Yarım Ada’nın Demir Çağ inanç ve uygulamalarını yeni buluntular ışığında belirlemeyi amaçlamaktadır.

Kazılar ile ortaya çıkarılan tapınakların ve sunakların topografyada yerleşimi, yönelimi, iş¬çiliği ve aralarındaki mesafeler, birlikte ve bağlantılı biçimde tasarlandıklarını göstermektedir. Farklı fonksiyonlara sahip ve döşemleriyle bir takım dinsel seramonilere sahne olduğu daha ilk bakışta anlaşılan Düver - Yarım Ada dini kompleksini salt Pisidia Bölgesi için değil, Anadolu ve Antik Dönem inancı için ünik kılan, cellasının içinde kayadan oyularak neredeyse bağımsız bir heykel haline getirilmiş, oturur vaziyetteki Ana Tanrıça yontusudur. Pisidia’da köklü olan Ana Tanrıça kültünün bu kutsal alanda cisimleştirilmesi, Tanrıça’nın betimlenişindeki tercihin kav¬ranması ve Anadolu Ana Tanrıça inancı ve ikonografisi içindeki yerinin anlaşılması, çalışmanın ortaya koyduğu diğer önemli sonuçlarıdır.

Oturur vaziyette betimlenmiş Düverli Ana Tanrıça ikonografik açıdan, ayakta dik durur şekilde betimlenen Phryg Ana Tanrıçası’ndan farklı bir görünüm çizmektedir. Hal böyle iken “Matar” ile kısmen özdeşleşmiş yerel bir Ana Tanrıça inancından bahsetmek mümkündür. Phrygia’daki basamaklı kaya sunaklarının da Yarım Ada’daki örneklerinden farklılık gösterme¬leri Düver’in Arkaik Dönem kültürel ilişkiler sarmalı hakkında bazı ipuçları sunmaktadır. Kutsal alanda Phrygia’dan ulaşan dini etkiler, İonia üzerinden gelen sanat etkileri ile buluşmuştur. Phryg ve İon etkileri yanında Yarım Ada’nın İ.Ö. 6. yy. II. çeyreğine tarihlenen mimari terrakot¬talarının Lydia ve yine Phrygia örnekleriyle yakın ilişki içinde olması Arkaik Dönem’de bölge¬nin çok yönlü kültürel bağlantılarına ışık tutar. Yerleşimin İ.Ö. 6. yy.’a ait maddi kültürü Batı ve Orta Anadolu ile olan ilişki ve etkileşimlerinin kuşkusuz yansımalarıdır. Düver’in tüm bu buluntuları İonia ve Lydia kültür etkilerinin coğrafik anlamda ne kadar doğuya / güneydoğuya, Phrygia etkilerinin de ne kadar güneye indiğini somutlaştırması bakımından önemlidir.

Arkaik Dönem’in, Yarım Ada’nın tarihi için önemli bir dönem, çok büyük olasılıkla en önemli dönemi olduğu anlaşılmaktadır. Düverli Ana Tanrıça, Yarışlı Gölü çevresinin din tari¬hinde etkin bir rol oynamış olmalıdır. İ.Ö. 6. yy.’da Yarım Ada kelimenin tam anlamıyla döne¬min dominat kültürlerinin kavşak noktasındadır. Tüm bu kültürel, dini etkileri yoğuran, in situ kült heykeli ile ünikleşen kutsal alan, bölge ve tüm Anadolu arkeolojisi için oldukça önemlidir.


Özet Listesi