Ana Sayfa Sayılar Yayın İlkeleri Sipariş Formu Linkler İletişim English
Detaylı Arama  
Kaleii Mzesi
Akmed etkinlikleri ve duyuruları hakkında bilgi almak isterseniz listemize üye olunuz.
E-Mail:
İsim:
Soyisim:
 
 
 
 

Ö Z E T

Phaselis Akropolis’inde Athena Polias’a Yeni Bir Adak Yazıtı
Nihal Tüner Önen – Fatih Yılmaz
Bu makale, Phaselis antik kenti ve teritoryumunda sürdürülen 2013 yılı yüzey araştırmaları sırasında tiyatronun hemen güneybatısından akropolise girişin sağlandığı alandaki kule yapısının batı duvarı önünde kefşedilen yeni bir adak yazıtını tanıtmaktadır. Kentin baş tanrıçası Athena Polias için adanan söz konusu yazıt Dor diyalektindedir ve harf karakterlerinin Geç Arkaik - Erken Klasik dönem özellikleri göstermesi nedeniyle M.Ö. V. yy.’a tarihlendirilmiştir:

“Khrysias oğlu Euphanes servetinin ondabirlik adağını Athena Polias’a dua ederek (adadı).“

Athena en eski dönemlerden itibaren özellikle Ege Adaları’nda ve Hellas’ta kentlerin, kurumların ve mitolojik kahramanların koruyucusu olarak tapınım görmüş ve bu fonksiyonunu farklı şekillerde göstermiştir. Athena’nın kentleri koruyucu rolüyle bağlantılı en klasik efsane kuşkusuz Troia Savaşı’nda, Troia’nın ele geçirilip savaşın kaybedilmesine neden olan Palladion heykeline ilişkindir. Bu kapsamda kent Akhalar kaşısında büyük bir direniş göstermiş, ancak koruyucu tılsımı olan Athena’nın Palladion heykelinin Odysseus ve Diomedes tarafından çalınmasının ardından savaşı kaybetmiştir. Bunun yanında Athena sıklıkla anıldığı Polias (Πολιάς), Polioukhos (Πολιοῦχος) ve Atina kentinin Attika-Delos birliğini kurarak bir imparatorluğa dönüştüğü dönemde dini bir propaganda aracı olarak kullandığı Atinalıların koruyu¬cusu (Ἀθηνᾶ Ἀθηνῶν μεδέουσα) epithetonları tanrıçanın kentlerin koruyucusu olarak algılandığını net bir şekilde ortaya koymaktadır. Özellikle Arkaik ve Klasik dönemlerde Zeus ve Apol¬lon ile beraber siyasal anlamda en önemli tanrılar arasında yer alan Athena’nın bu yönünü en yaygın olarak yansıtan epithetonu ise Polias’tır. Söz konusu epithetonun her daim akropolisi işaret etmesi nedeniyle, tapım gördüğü kentlerin akropolisinde genellikle bir tapınağı bulur. Bu bağlamda tanrıça her daim akropolisteki önemli tanrılar arasında yer alırken, sıklıkla da baş tanrıça konu¬mun¬dadır.

Athena Polias kültü, Büyük Kolonizasyon hareketleriyle birlikte, Rhodos adasındaki Lindos kenti örneğinde görüldüğü gibi kolonist kentler aracılığıyla Akdeniz’deki birçok kente taşınmıştır. Söylencelere göre Phaselis kenti de M.Ö. 691/690 yılında Lindos’lu Lakios önderliğindeki bir grup tarafından kolonize edilmesi üzerine Athena kültü kente yerleştirilmiştir. Zira Tanrıça Athena’nın Klasik Dönem’den Geç Roma Dönemi’ne kadar Phaselis kentinin baş tanrıçası olduğu hem filolojik ve epigrafik hem de nümismatik verilerle açık bir şekilde tespit edilebilmekte¬dir. Buna göre kentin akropolisinde tanrıçaya ait bir tapınak bulunmaktadır ve onun içerisinde ise Büyük İskender’in kente geldiği sırada tanrıçaya adadığı Troia kahramanı Akhilleus’un kargısı yer almaktadır. Ayrıca tanrıçaya ait bir raphiplik kurumu da belgelenirken, geç dönemlerde onuruna agonlar düzenlendiği görülmektedir. Burada tanıtılan söz konusu adak yazıtı, tanrıçaya ait tapınağın lokalizasyonunu ve tanrıçanın kentin erken dönem siyasi ve sosyo-kültürel tarihi açısından taşıdığı önemi açığa çıkarmaktadır. Ayrıca Arkaik Dönem’le ilintili somut bir belge olarak hem Phaselis’in, hem de bölgenin yerleşim tarihinin değerlendirilme¬sine katkı sağlayacak nitelikte bilgiler sunmaktadır.


Özet Listesi