Ana Sayfa Sayılar Yayın İlkeleri Sipariş Formu Linkler İletişim English
Detaylı Arama  
Kaleii Mzesi
Akmed etkinlikleri ve duyuruları hakkında bilgi almak isterseniz listemize üye olunuz.
E-Mail:
İsim:
Soyisim:
 
 
 
 

Ö Z E T

Kaunos Tiyatrosu Periaktosları
Burhan Varkıvanç
Antik tiyatroların sahne binaları, ilk inşaları sonrası köklü yapısal ve donanımsal değişim gös¬terirler. Genellikle yüksek ve oldukça bezeli cepheye sahip bir sahne binasının oluşumu ile Roma Dönemi içlerinde sonlanan bu değişimde her sonraki evre, bir önceki evrenin yapısal ve donanımsal niteliklerinin saptanmasında etken olan kalıntıların kapanmasına, genellikle de büyük oranda ya da tamamen ortadan kalkmasına neden olur. Gözlemler, önemli sayıda yapım ve tadilat evrelerinin algılanabildiği Kaunos Tiyatrosu sahne binasının Antik Dönem tiyatro araştırmalarına önemli katkılar sağlayacak kalıntılar barındırdığını ortaya koymuştur.

Yazarın yaptığı gözlemlerde, Kaunos Tiyatrosu’nun son evreye ait sahne binası önünde farklı yapım evrelerine ait kalıntılar dikkat çekmiş; birbirilerine çok yakın düzlemlerde yer al¬malarına karşın farklı konum, form ve malzeme içeren bu kalıntılara yönelik inceleme sonrası mevcut sahne binası önünde en erkeni Klasik Dönem’e tarihlenen 5 farklı evreye ait kalıntıların varlığı saptanmıştır. Günümüzde in situ konumda korunan çok sayıda blok ve altlık, sahne binasının Klasik Dönem’de sıkça karşılaşılan kanatlı bir yapıya sahip olduğunu, Hellenistik ve Roma Dönemi içinde de sütunlu bir cephe içerdiğini göstermektedir.

Sahne binası boyunca uzanan bu kalıntılar arasında dikkatli bir göz için şüphesiz en ilginci güney parodos önündeki blok dizinidir. Proskenionu oluşturan altlıklar arasındaki V nolu blok etrafında karşılaşılan bu kalıntı, anılan blok merkezde kalmak üzere dışta 2,10 m. çapa sahip dairesel bir taş dizisi içermektedir. Özgün durumunda 12 kireçtaşı bloktan oluşan dizinin 11 bloğu yerinde korunmuştur. Orkestra yönündeki blokların üst yüzeyinde, ortalama 0,05 m. genişliğe sahip ve dairesel akışa koşut sığ bir kanalı anımsatan derinlik ile karşılaşılmaktadır. Bu oluşumun tam merkezinde yer alan bloğun üst yüzeyinin orkestraya yönelik yarısı üzerinde aşınma sonucu oluşan çok sayıda ve birbirine koşut dairesel çizgi ile karşılaşılmaktadır.

Sahne binasının ve tiyatronun günümüzde korunan kalıntıları arasında bir başka dairesel dizine veya buna ilişkin bloklara rastlanmamasına karşın, XIII nolu blok üzerinde göze çarpan işçilik ve izler, bir zamanlar kuzey parodos önünde de benzer bir düzenlemenin var olduğuna açıkça işaret etmektedir. Anılan bloklar üzerindeki yoğun ve düzenli aşınma izleri, kalıntıların, bir zamanlar hareketli bir mekanizmanın döndürüldüğü bir sistemin alt yapısını oluşturduğunu göstermektedir.

Hareketli ve taşınabilir olmaları nedeniyle büyük ölçüde ahşap malzemeden imal edilen ve geleceğe taşınamayan çok sayıda teknik ve mekanik donanımın sahnelenen etkinlikler sırasında tiyatrolarda kullanıldığı antik kaynaklar vasıtası ile bizlere aktarılmaktadır. Kaunos Tiyatrosu’ndaki bu ilginç ve şimdilik benzeri olmayan kalıntılar vasıtası ile antik kaynaklar ışığında yaklaşık 200 yıldır araştırılan sahne donanımlarından biri olan döner perde sisteminin (periaktos) arkeolojik olarak tanımlanması ilk kez gerçekleştirilmiştir. Her bir yüzünde satirik, trajik ve komik olmak üzere farklı içerikte resmin yer aldığı ve oyunların içeriğine göre döndü¬rülebilen bir üçgen prizmadan oluşan periaktosun deneysel bir uygulaması da gerçekleştirile¬rek bilim dünyasına katkı sağlanması yanında, özellikle de kenti ziyaret eden


Özet Listesi