Ana Sayfa Sayılar Yayın İlkeleri Sipariş Formu Linkler İletişim English
Detaylı Arama  
anakkale Seramikleri Koleksiyonu
Akmed etkinlikleri ve duyuruları hakkında bilgi almak isterseniz listemize üye olunuz.
E-Mail:
İsim:
Soyisim:
 
 
 
 

Ö Z E T

Bademağacı Höyüğü İlk Tunç Çağı Tabakalarında Bulunan Bir Çanak-Çömlek Grubu Üzerine Gözlemler
Gülsün UMURTAK*

Bu makalede, Bademağacı (Kızılkaya)’nın İlk Tunç Çağı II tabakalarında son yıllarda ortaya çıkan ve ''Kahvemsi Koyu Gri Açkılı Mallar'' olarak adlandırılan çanak çömlek grubu tanıtılarak, malzemenin çağdaş komşu bölgelerin çömlekçiliği ile kap tipolojisi bakımından olası ilişkileri ve bu bağlamda ortaya çıkan sorunlar irdelenmeye çalışılmıştır.

İnce ve orta irilikte mineral katkılı, kahvemsi koyu gri renkli olan hamur oldukça iyi pekişmiştir. Bazı kaplar kırıldığında, kesitlerinde beliren dikey tabakaların kolayca birbirinden ayrılabildiği görülmektedir. Parçaların yapım aşamalarının birinde çark kullanıldığını gösterecek hiçbir ize rastlanmamıştır. Kaplar, hamurun renginde ve kalın bir örtü oluşturacak şekilde astarlanmıştır. Bu mal grubunun karakterini belirleyen en önemli özelliklerden birisi olan açkılama, kapların iç ve dış yüzeylerine uygulanmıştır. Oldukça başarılı olan bu işlem sonunda, parçaların yüzeyleri neredeyse saydam bir görünüme kavuşmuştur. Fırınlama çok başarılı değildir. Kapların yüzeylerinde pişme sonucunda renk farklılıkları ve lekeler oluşmuştur. Yüzey renkleri, kahvemsi koyu gri ve koyu grinin tonlarındadır.

Bademağacı'nda İTÇ II de ele geçen bir başka grup, ''kırmızı astarlı, çarkta yapılmış'' mallardır. Sözü edilen grup içinde Kahvemsi Koyu Gri Açkılı Mallar'ın Tipi grubuna biçimsel olarak uyan parçalar azımsanamayacak sayıdadır. Ayrıca her iki grup arasında yatay ilmik kulplar da ortak bir özellik olarak sayılabilir.

Kahvemsi Koyu Gri Açkılı Mallar'ın Bademağacı'nda ya da ona çok uzak olmayan bir bölgede İTÇ II sürecinin yerel çömlekçilik uygulamalarından biri ve özellikle Tip 2 ve Tip 3 gruplarının da, bu geleneğin özgün formları sayılabileceği kanısındayız. Bu mal grubunun Bademağacı'nda pek fazla sayıda bulunmamış olması, kapların bu merkeze başka bir yerden getirildiği olasılığını akla getirebilir. Ayrıca, bu mal grubunun kökeninin İTÇ'nin çok daha erken evrelerine geri gittiği ve bölgede çarkta yapılmış malların görülmeye başlamasından sonra eski önemini kaybettiği gibi bir fikir de ileri sürülebilir. Bu aşamada, olasılıklardan hangisinin daha güçlü olduğunu söylemek son derece güçtür. İleride, Bademağacı'nda kazılar daha geliştiğinde, Kahvemsi Koyu Gri Açkılı Malların durumunun bu merkezde çarkişi malların varlığı ile birlikte tartışılması daha doğru olacaktır. Bademağacı'nın komşuları Elmalı ve Acıpayam Ovaları ile giderek daha batıda antik Karia Bölgesi'nde gelecekte yapılacak kazıların, güneybatı Anadolu'da İTÇ II'nin başlangıcı ve gelişimi konusundaki bilgi boşluğunu doldurabileceği düşünülmelidir. Çömlekçilik konusunda da daha gerçekçi ve kapsamlı tartışma olanağının ancak o zaman doğacağı anlaşılmaktadır.


*Doç. Dr. Gülsün Umurtak. İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Protohistorya ve Önasya Arkeolojisi Ana Bilim Dalı, İstanbul.

Özet Listesi