Ana Sayfa Sayılar Yayın İlkeleri Sipariş Formu Linkler İletişim English
Detaylı Arama  
Kaleii Mzesi
Akmed etkinlikleri ve duyuruları hakkında bilgi almak isterseniz listemize üye olunuz.
E-Mail:
İsim:
Soyisim:
 
 
 
 

Ö Z E T

Patara'da Bir Seramik İşliği
Burhan VARKIVANÇ*

Tepecik Nekropol'ündeki formu, anıtsallığı ve içerdiği yazıtlar nedeniyle nekropol yapılarından ayrılan bir mimari kalıntı çeşitli zaman dilimlerine ait oluşum ve kullanım aşamaları göstermektedir. Kısa süreli kazı ve araştırmalar sonucu, kalıntı sınırları içinde biribirinden farklı toplam beş işlev evresi saptanabilmiştir. Araştırma sonunda elde edilen en önemli veri, yapılaşma sürecinin üçüncü evresinde inşa edilen mekanların bir seramik işliği olarak kullanılmış olması, bunun da kent kuzeyinin geç antik dönem ve sonrası değişen yapılaşması ile kentin bu dönemlerdeki sosyal ve ticari yaşamını oldukça açık yansıtmasıdır.

Tepecik Akropol'ü kuzeyine yayılan anıtsal gömütlerin bulunduğu nekropol alanındaki kalıntı, dışta 10.50x12.70 m. boyutlarına sahip olmasına karşın, kuzey ve doğu duvarları dış yüzeylerindeki yaklaşık 1.50 m. uzunluğundaki duvar uzantıları ile alanın saptanabilen ikinci kullanım evresinde daha geniş alana yayılan ve değişik boyutlardaki birbirine bağlı mekanlardan oluşan bir yapının varlığına işaret etmektedir.

Yapı içinde saptanabilen en erken kalıntı, kuzey duvarın iç-orta kıyısında ele geçmiştir Burada düzensiz polygonal bloklardan oluşan iki kabuklu kısa bir duvar kalıntısı saptanmıştır.

Yapılaşmanın ikinci evresinde oldukça kalın duvarlarla sınırlanan ve dışta iki yönde duvar uzantılarına sahip geniş bir alan karşımıza çıkar. Yapımında büyük ölçüde ön yüzleri düzgünleştirilmiş iri ve düzensiz taşlar kullanılmış olması yanında, özellikle kuzey ve batı duvarlarda ilk evrenin polygonal duvarından sökülen taşlar da kullanılmıştır. Yamaca dayalı batı duvarı dışında tüm dış yüzlerde saptanan duvar uzantıları, bu dikdörtgen alanın oldukça geniş ve çok sayıda mekan içeren bir yapılaşma bütünlüğünün varlığını gösterir. Olasılıkla sivil amaçlı bu evrenin kalın duvarları çok katlı yapılaşmaya işaret eder.

Alandaki üçüncü yapım aşamasında oluşturulan seramik işliğinin yapımında yakın çevrede kullanılamaz durumdaki çeşitli anıtlardan getirilen mimari bloklar kullanılmıştır. Bu amaçla ikinci evrenin güneyi dolgu ile yükseltilmiş ve üzerine, kuzeyinden basamaklarla ulaşılan ve seramik üretiminin gerçekleştirildiği dikdörtgen bir platform yapılmış. Platformun dış duvarları, yapının üç yönde kapalı, kuzeyde açık bir form içerdiğini gösterirler. Merdiven korkuluklarını oluşturan anıtsal bloklar arasında oturma sıraları ve yazıtlı altlıklar yer alır. Platformun kuzeyi ve basamakların batısında oluşan girinti, kuzeyde büyük taban blokları ile sınırlandırılarak bir seramik hamuru dinlendirme havuzu oluşturulmuştur. Bu evrede avlu işlevini üstlenen kalın duvarlı mekanın kuzey batı köşesine ise küçük bir oda inşa edilmiştir. İşlikte üretilen seramik türü hakkında elimizde çok kesin veriler bulunmamaktadır. Alan içindeki kazılarda oldukça fazla sayıda ele geçen ve kısmen yanık izi içermeyen kandiller, üretimin türü ve işliğin tarihi (İ.S. 5.-6. yy.) hakkında ipuçları vermektedir. İşlik yakınlarında saptanan ve bu işlikle kesinlikle ilintili olan bir fırındaki çatı kiremitlerinin üretim alanı olarak kullanılmış olması da çok büyük olasılıktır. İşlik, kil dinlendirme havuzunun bitişiğinde yer alan kireç ocağının, olasılıkla İ.S. 6. yy.'da yapımına başlanan "Kaynak Kilisesi" için üretime geçmesi ile işlevini yitirmiştir.

Alan kullanımındaki dördüncü evrede E mekanı ile havuz arasında kalan boşluk toprak zemin üzerine oturan ve düzensiz taşlardan oluşan bir kireç ocağına dönüştürülmüştür.

Alan, saptanabilen son kullanımında mezarlık işlevi taşımıştır. İkinci evredeki kalın duvarlı mekanın kuzey doğu köşesinde biri tahrip edilmiş iki kiremit mezar bulunmuştur.

İşlik, kil dinlendirme havuzunun bitişiğinde yer alan kireç ocağının, olasılıkla bu dönem sonunda yapımına başlanan "Kaynak Kilise" için üretime geçmesi ile işlevini yitirmiş, verilere göre en azından batıdaki platformun kuzey açıklığı moloz duvar ile kapatılarak olasılıkla barınma amacına yönelik işlev değiştirmiş olmalıdır.


*Doç. Dr. Burhan Varkıvanç, Akdeniz Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Arkeoloji Bölümü, 07058 Kampüs - Antalya.

Özet Listesi