Ana Sayfa Sayılar Yayın İlkeleri Sipariş Formu Linkler İletişim English
Detaylı Arama  
anakkale Seramikleri Koleksiyonu
Akmed etkinlikleri ve duyuruları hakkında bilgi almak isterseniz listemize üye olunuz.
E-Mail:
İsim:
Soyisim:
 
 
 
 

Ö Z E T

14. Yüzyılın Başlarına Kadar Rodos'a Karşı Yapılan Türk Akınları
Aleksis G. K. SAVVIDIS
Çeviren: Esin OZANSOY*

Rodos'a karşı yapılan Arap ve Türk akınları arasında geçen birkaç yüzyıllık dönemle ilgili tarihsel kaynak bulunmamasına karşın bu durum, adanın başkalarının, özellikle de Haçlı Seferleri döneminde Avrupalıların, akınlarına uğramadığı anlamına gelmez. Zonaras'ın söz ettiği İzmirli Selçuklu Emiri Çaka Bey'in 1090 yılındaki akınıyla ilgili olarak kaynakların doğruluğunu değerlendirmek, paralel Bizans veya başka kaynak bulunmaması nedeniyle güçtür. Ancak Anna Komnene'nin söz ettiği ve 1097 civarında Türklerin Sakız ve Rodos adalarında gemi inşa ettiği şeklindeki bilgi aslında Türklerin bundan birkaç yıl önce Rodos'a hâkim olduğu şeklinde yorumlanabilir ki, bu da Çaka Bey'in 1090'daki sözde Rodos fethiyle örtüşmektedir.

Ancak, Rodos'a Türkmen akınları hakkında daha net bilgiyi - özellikle de 1250'den sonraki Gabalas'ın yarı-bağımsız hanedanının rejimini izleyen dönemle ilgili bilgiyi - Palaiologos hanedanı dönemindeki Bizans kaynaklarında bulabiliyoruz. Bu dönemde ada yine Konstantinopolis yönetiminden oldukça uzakta idi fakat daha önce ilk Palaiologos imparatorları VIII. Mikhael ve II. Andronikos'un hizmetinde bulunan çeşitli eski Batılı korsanların denetimi altında bulundu.

13. yüzyılın son onyıllarında ve 14. yüzyılın başlarında Rodos ve civarındaki adalara akınlar düzenleyen Türkmenler daha önceleri Aydın Beyliği ile ilişkili görülüyorlardı. Ancak yeni araştırmalar bu Türkmenlerin aslında Aydın Beyliğinin güneydeki komşusu, Anadolu'nun güneybatısında birkaç onyıl önce kurulan Menteşe Beyliği ile ilişkili olduğunu göstermektedir. Dahası, 1278 civarında Menteşe'nin ataları Fethiye'den yola çıkarak Rodos'a ilk uzun ölçekli Türkmen gelişini başlatmışlar ve 1282/83 yılına kadar adanın doğu kesimini işgal etmişlerdi. 14. yüzyılın başlarında Menteşe Türkmenleri kendi topraklarının etrafında steril bir bölge oluşturma çabalarını artırdılar ve 1302-03, 1304 ve 1307 yıllarında Rodos üzerine sık sık akın yaptılar. Rodos'taki Türkmenler ancak 1309/10'dan sonra adanın tamamen Kudüs'ten gelen Hospitallier Şövalyelerinin denetimine geçmesinden sonra ekarte edilebildi.

Başlangıçta Menteşe Emiri Mesud ve Hospitallier Şövalyeleri Büyük Üstadı Fulques de Villaret arasında barış yanlısı çabalar görülmesine karşın hırslı Menteşe Emirinin 1311/12 yıllarında adanın çeşitli kısımlarını ele geçirme girişimleri başarısızlıkla sonuçlandı. 1309/10 ile 1522/23 yılları arasında geçen iki yüzyıldan uzun bir süre boyunca Hospitallier Şövalyeleri adaya yapılan sayısız Türkmen, Memluk ve Osmanlı akınını durdurmayı başardı. 'Güllerin adası' Rodos 1523 yılında Osmanlı eline geçti.


*Yunanca aslından çeviren: Yard. Doç. Dr. Esin Ozansoy, İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Çağdaş Yunan ve edebiyatı Anabilim Dalı, Fen P.T.T. 34459 - İstanbul.

Özet Listesi