Ana Sayfa Sayılar Yayın İlkeleri Sipariş Formu Linkler İletişim English
Detaylı Arama  
Akmed Anmed Web Sitesini Ziyaret Etmek ?in T?klay?n?z.
Akmed etkinlikleri ve duyuruları hakkında bilgi almak isterseniz listemize üye olunuz.
E-Mail:
İsim:
Soyisim:
 
 
 
 

Ö Z E T

Boğsak Adası'ndaki Merkezi Planlı Yapı
Ayşe AYDIN*

Silifke'nin 15,5 km. güneybatısındaki Boğsak yerleşiminin karşısındaki Boğsak Adası üzerinde Roma-Erken Bizans dönemine ait çok sayıda ev kalıntısı, dikdörtgen planlı sarnıçlar, khamasoroi, bazilikal planlı bir kilise kalıntısı ve kilisenin kuzeydoğusunda merkezi planlı bir yapı yer alır.

Dıştan düzensiz kare formundaki merkezi planlı yapının kuzey-güney ve batısında birer kapı açıklığı, doğusunda apsisi vardır. İç mekân haç şeklindedir. Haçın beşik tonozlu, farklı boyutlardaki kollarının merkezde birleşme noktasındaki kare mekânın üst örtüsü geçiş öğesi pandantif olan kubbedir.

Haç kollarından kuzey ve güneydeki doğu ve batı duvarında, doğudaki ise kuzey ve güney duvarında birer nişe sahiptir.

Dışta kare, içte haç planlı yapının benzerleri Geç Antik dönemde Suriye, Mezopotamya ve Anadolu'da yapılmış yeraltı ve üstündeki mezar yapılarıdır.

Erken Hıristiyan döneminde de yine aynı plan özelliklerini taşıyan yapılar martyrion adıyla yapılmaya devam edilmiştir. Martyrionlar içinde bir veya daha fazla martyr ya da azizin mezarı yer almıştır.
Boğsak Adası'ndaki kapalı haç planlı yapının Erken Hıristiyan dönemindeki mezar şapeli, martyrion, parekklesion adıyla anılan benzerleri Suriye, Güney Anadolu, Balkanlar ve İtalya'da görülür.
Kiliselerin yakınında bağımsız ya da bitişiğinde yapılmış kapalı haç planlı, küçük boyutlu yapıların bazılarında, içteki haç ve dıştaki kareden arta kalan köşelerin tonoz ya da kubbeli köşe mekânlarıyla değerlendirildiği görülür. Bunlar Orta Bizans dönemi kapalı Yunan haçı planlı kiliselerin öncüsü olarak kabul edilir.

Malzeme kullanımı ve plan özellikleriyle 5. yüzyıl ile 6. yüzyıl başı arasına tarihlendirilen Boğsak Adası'ndaki kapalı haç planlı yapının da Geç Antik dönem Akdeniz bölgesi mezar yapıları geleneğini devam ettiren bir martyrion olduğu kabul edilebilir.


*Doç. Dr. Ayşe Aydın, Mersin Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Arkeoloji Bölümü; 33342 Mezitli-Mersin.

Özet Listesi