Ana Sayfa Sayılar Yayın İlkeleri Sipariş Formu Linkler İletişim English
Detaylı Arama  
Akmed Anmed Web Sitesini Ziyaret Etmek ?in T?klay?n?z.
Akmed etkinlikleri ve duyuruları hakkında bilgi almak isterseniz listemize üye olunuz.
E-Mail:
İsim:
Soyisim:
 
 
 
 

Ö Z E T

Myra'da Aziz Nikolaos'un Yağ Kültüyle İlişkili Seramik Kaplar
Ayşe Ç. TÜRKER*

Antalya ili, Demre-Kale ilçesi sınırları içindeki antik Myra kenti, 4. yüzyıldan 14. yüzyılın sonuna değin antik Likya bölgesinin metropolitliği idi. Ayrıca kent, burada yaşamış ve gömülmüş ünlü Hıristiyan Aziz Nikolaos ile de tanınmaktadır. Aziz Nikolaos'un Myra'da gömüldüğü 565 yılına tarihlenen Sionlu Aziz Nikolaos'un yaşamöyküsünde belgelenmiştir. Kaynaklara göre Aziz Nikolaos'un bedeni bir lahde konulmuş ve bu lahde sürekli doldurulan yağ hacılar tarafından adak olarak alınıyordu. Hacılar yanlarında getirdikleri yağı lahdin içine döküyor, lahit içinde azizin kemiklerine değerek kutsanan yağı tekrar alarak evlerine dönüyorlardı. Bu kutsal yağın konduğu kaplarla ilgili olarak Deniz Mucizesi (Tahamuda de Artemide) sahnesinde azizin elinde tuttuğu unguentariuma benzer kap bize bilgi sağlamaktadır. Bu sahnede Aziz Nikolaos elinde tuttuğu kaptaki kutsal yağı Şeytan'ın üzerine dökmektedir. Bu resimdekine benzer unguentariumlar Demre-Myra kazılarında gün ışığına çıkartılmıştır. Bu buluntular, Myra'da Aziz Nikolaos'un yağ kültüyle ilgili önemli bir malzeme kanıtıdır.

Demre-Myra Aziz Nikolaos Kilisesindeki kazılar Prof. Dr. S. Yıldız Ötüken başkanlığında sürdürülmektedir. Bugüne kadar Aziz Nikolaos'un yağ kültüyle ilgili olduğunu düşündüğümüz toplam 41 adet unguentarium ele geçmiştir.

Unguentariumlar, Helenistik dönemden itibaren bilinen ve hatta Erken Hıristiyanlık döneminde de aynı adla tanınan kaplardır. Sözü geçen erken dönemlere ait unguentariumlar iğ ve soğan biçimli olmak üzere iki gruba ayrılır. Erken Hıristiyanlık döneminde ise yalnızca iğ biçimlilerin formunu devam ettiren tek bir tip görülür ve her zaman 5.-7. yüzyıllara tarihlenir. Demre-Myra kazılarında bu tipte 35 adet unguentarium bulunmuştur ve bunlardan dokuzu yazar tarafından daha önceki bir yayında tanıtılmıştır. Bu yazıda ise Demre-Myra kazılarında yeni bulunan unguentariumlar tanıtılmaktadır.

Demre'de ele geçen yeni buluntular arasında daha önceden bilinen Erken Hıristiyan tipin yanı sıra yeni bir tipe ait örnekler de vardır. Bu yeni tipin, Hellenistik ve Roma dönemlerinden bilinen soğan biçimli tipin bir devamı olduğu düşünülebilir. Bu yeni tip düz dip yerine oval bir dibe sahiptir, bu dip aynı formda devam ederek gövdeyi oluşturur. Dar bir boyun ile düz bir ağız formu görülür. Dolgu tabakalarda ele geçmiş olmalarından dolayı bu yeni tip için kesin bir tarih önermek mümkün değildir. Ancak biçimi ve bezeme özellikleri, 5.-7. yüzyıla tarihlenen birinci gruptan daha geç bir tarihi düşündürtmektedir.

Erken Bizans dönemine ait unguentariumların yaygın bir buluntu grubu oluşturduğu yayınlardan anlaşılmaktadır. Yayınlanmış örneklerden anlaşıldığı üzere farklı merkezlerde ortaya çıkartılan birinci tipteki unguentariumların, formlarının yanı sıra hamurları ve pişim özellikleriyle de çok yakın benzerlikler göstermektedir. Bu durum, kapların belirli merkezlerde üretilmiş olabileceğine işaret edebilir. Bu görüş, Bizans yol sistemiyle ilgili bir makalede, Limyra'da bulunan unguentarium örneklerinin mür yağı kültü nedeniyle Myra'da üretilmiş olabileceğini ileri süren çalışma ile de desteklenir. Fakat bu malzemelerin Bizans kültürünün üretim-tüketim, alış-veriş sisteminde belirli bir merkezde mi, yoksa yerel olarak mı üretildiklerinin anlaşılabilmesi, malzemelerin kimyasal analizlerinin yapılması ile ortaya çıkabilecektir.


*Yrd. Doç. Dr. Ayşe Ç. Türker, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi, Sanat Tarihi Bölümü, Çanakkale.

Özet Listesi