Ana Sayfa Sayılar Yayın İlkeleri Sipariş Formu Linkler İletişim English
Detaylı Arama  
Akdeniz Medeniyetleri Ara?t?rma Enstits
Akmed etkinlikleri ve duyuruları hakkında bilgi almak isterseniz listemize üye olunuz.
E-Mail:
İsim:
Soyisim:
 
 
 
 

Ö Z E T

Alanya-Tersane ve Kızıl Kule Çevresinden Bir Grup Sırlı Seramik
Sema BİLİCİ*

19. yüzyıla kadar bir liman şehri olarak canlılığını sürdüren Alanya, 1221-1293 yılları arasındaki Selçuklu hakimiyeti sırasında parlak bir devir yaşamış; kıyıdaki Tersane, Kızıl Kule ve İçkale'deki kışlık saray bu dönemde inşa edilmiştir. Alanya Kalesi'ndeki arkeolojik kazılar Prof. Dr. M. Oluş Arık'ın başkanlığında 1985 yılından bu yana kesintisiz olarak sürdürülmektedir.

Bu çalışmada, 2001 yılında Tersane ve Kızıl Kule ile gömlek duvarı arasındaki hendekte yapılan temizlik çalışmalarında ele geçirilen bazı sırlı seramik parçaları değerlendirilmiştir. İncelenen etütlük nitelikteki 32 fragman, çoğunlukla ithal parçalar olarak şehrin 13-15. yüzyıllar arasındaki tarihi ve ticari geçmişine yönelik önemli bilgiler verir.

Temizlik çalışmaları sırasında az sayıda Selçuklu seramiği ele geçirilmiştir. Bu parçalarda, çini hamuruna benzeyen kirli beyaz renkli, kumlu ve gevşek hamur karakteristiktir. Sıraltı ve tek renk sırlı bu seramiklerin desenleri, Suriye-Rakka seramiklerinin stilleriyle benzer özelliktedir. 13. yüzyıla tarihlendirilen parçaların, arkeolojik verilere göre yerel üretim oldukları söylenebilir.

Buluntular ağırlıklı olarak 14. yüzyıla tarihlenir. Tamamen ithal kaplardan oluşan 14. yüzyıl seramikleri, şehrin değişen sosyo-ekonomik yapısı hakkında da bilgi verir. 14. yüzyılın ilk yarısına tarihlenen seladon kap parçaları, Çin'in güneyindeki en önemli merkezlerden biri olan Longquan'da üretilmiş ve muhtemelen deniz İpek Yolu ile Anadolu kıyılarına ulaşmıştır. Alanya'da ele geçirilen seladon kapların çok benzerleri Topkapı Sarayı koleksiyonunda da yer almaktadır.

Buluntular, 14. yüzyılın ortalarından itibaren boyalı sgraffito tekniğinde Kıbrıs kapları ithal edilmeye başlandığını göstermektedir. Bu çağda, Kıbrıs'taki Lusignan Krallığı'nın Anadolu kıyılarındaki siyasî ve askerî gücünün doğal bir sonucu olarak Alanya pazarlarına da girdiği anlaşılan Kıbrıs üretimi seramikler, kaliteli hamurları, ilginç form ve desenleriyle dikkati çekerler. İçkale'de Selçuklu Sarayı ve 2000 yılı Tersane kazıları sırasında da ele geçirilen bu seramiklerin sadece Alanya'da değil, Anamur, Doğu Akdeniz'deki birçok Haçlı yerleşmesi ve Mısır'da da yoğun olarak bulunması, Kıbrıs'ın Akdeniz ticaretindeki rolü ve Anadolu kıyılarındaki kısa süreli hakimiyetiyle ilişkilidir.

İbn-i Batuta'nın da değindiği gibi, 14. yüzyılda ticaret sayesinde canlanıp zenginleşen Alanya, 15. yüzyılda da önemini korumuştur. Nitekim 1403'de şehri ziyaret eden Boucicaut'da şehirdeki çarşıların zenginliğine ve malların bolluğuna tanık olmuştur. Bu yüzyıldaki en önemli gelişme, İznik seramiklerinin de Alanya pazarına girmesidir. Kaliteli ve özgün desenleriyle dikkati çeken İznik kapları, 15. yüzyılın başlarından itibaren Alanya'da iç pazara yönelik bir ticaretin de başladığını gösterir.   


*Yrd. Doç. Dr. Sema Bilici, Gazi Üniversitesi, Gazi Eğitim Fakültesi, Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü, Ankara.

Özet Listesi